Reklama

Chrześcijańska recepta dla gospodarki

Trwający kryzys ekonomiczny sprawia, że ludzkość musi na nowo zmierzyć się z fundamentalnym wyborem nowego ładu gospodarczego. Ważną propozycją w tej dyskusji powinny być wskazania społecznej nauki Kościoła – przekonują światowej sławy ekonomista prof. Paul H. Dembinski oraz politolog prof. Simona Beretta

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Bankructwo, krach i kryzys. To słowa, które od ośmiu lat nie znikają z czołówek gazet. Zaczęło się w 2007 r. od upadku banku Lehman Brothers (LB). Choć tysiące osób utraciły wówczas swoje oszczędności, pracę i domy, to pierwsze diagnozy mówiły, że sytuacja jest pod kontrolą. – System działa bez zarzutu. To tylko menadżerowie jednej instytucji okazali się nieroztropni w swoich decyzjach inwestycyjnych – przekonywali zwolennicy neoliberalizmu.

Bardzo szybko okazało się jednak, że kłopoty są poważniejsze. I wcale nie ograniczają się ani do jednego banku, ani do jednego segmentu rynku. W podobnej sytuacji co LB zalazły się inne instytucje, a rząd USA zaczął je ratować, dodrukowując dolary w skali bezprecedensowej. Kryzys dotknął też Europę, a najjaskrawszym tego przykładem na Starym Kontynencie stała się Grecja. Na granicy gospodarczego zawału znalazły się też Portugalia, Hiszpania i Włochy.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Kłopoty tych krajów odbiły się na innych europejskich państwach. Dzisiaj co dziesiąty mieszkaniec UE żyje w skrajnej biedzie, a co czwarty – na granicy ubóstwa. Z kolei w USA obecny poziom życia przeciętnej rodziny jest taki sam, jak w latach 70. XX wieku.

Reklama

W tej sytuacji trudno nadal twierdzić, że międzynarodowy system działa dobrze. A jeszcze trudniej ufać autorom tych diagnoz, którzy całkiem niedawno powtarzali, że gospodarka potrafi szybko sama się uleczyć, wrócić na ścieżkę wzrostu i znowu tworzyć miejsca pracy.

Kłopoty mają to do siebie, że rodzą pytania, jakie wcześniej nie przychodziły nikomu do głowy. Jedno z ważniejszych pytań zadała brytyjskim naukowcom królowa Elżbieta II. – Dlaczego nikt nie zauważył nadciągającego kryzysu – spytała podczas wizyty w słynnej London School of Economics. Na odpowiedź monarchini czekała ponad pół roku. W opublikowanym także w Internecie liście Brytyjskiej Akademii Nauk można przeczytać m.in. „o porażce zbiorowej wyobraźni wielu światłych ludzi” oraz o tym, iż „problem tkwi w tym, że konieczne było dostrzeżenie ryzyka w całym systemie, a nie w którymś z instrumentów finansowych czy też w jednej z pożyczek”.

Z jeszcze bardziej fundamentalnym zagadnieniem wystąpiła „Caritas in Veritate”. Watykańska fundacja poprosiła o dokonanie filozoficznej i ekonomicznej analizy kryzysu oraz wskazania drogi nadziei, jaką nauka chrześcijańska może wnieść po kryzysie. Adresatami tego zadania zostali mający polskie korzenie profesor ekonomii Paul H. Dembinski oraz prof. Simona Beretta z Katolickiego Uniwersytetu Świętego Krzyża w Mediolanie. Wynik ich pracy ukazał się w publikacji zatytułowanej „Kryzys ekonomiczny i kryzys wartości”. Premiera książki odbyła się w lutym br. w siedzibie Konferencji Episkopatu Polski.

Reklama

Dembinski i Beretta postanowili rozpocząć swoją pracę w taki sposób, aby dojść do diagnozy, która będzie zrozumiała dla ekonomistów. I którą świat ekonomii oraz polityki będzie chciał rozważyć, tworząc podwaliny pod nowy ład gospodarczy.

– Z pierwszej części naszej pracy wynikają ważne stwierdzenia – mówił na konferencji prof. Dembinski. – Pierwsze, to że gospodarka początku XXI wieku różni się fundamentalnie od tej, dla której stworzono międzynarodowe ramy instytucjonalne.

W największym skrócie chodzi o to, że jeszcze pół wieku temu kluczowe role w decyzjach gospodarczych odgrywały rządy narodowe i znajdujące się w tych krajach banki centralne. Dzisiaj tak nie jest. Globalizacja, czyli swobodny przepływ ludzi, kapitału i towarów, sprawiła, że mamy gospodarkę transnarodową. System, w którym wielkie koncerny silniej oddziaływają na sytuację gospodarczą niż państwa.

Prof. Dembinski, który jest m.in. dyrektorem w Obserwatorium Finansowym w Genewie, pokusił się nawet o wyliczenie, za jaką część produkcji światowej odpowiada grupa kilkuset największych przedsiębiorstw na ziemi. Okazało się, że razem z poddostawcami i siecią dystrybucji jest to połowa światowego PKB! – To nowe siły, które można nazwać „systemowo ważnymi”, a za którymi nie podążają struktury instytucjonalne – skonstatował ekonomista.

Reklama

Inną ważną cechą dzisiejszej gospodarki jest ponadnarodowy rozwój świata finansów i nowych technologii informacji. Jakie to może mieć skutki, przekonało się na własnej skórze 700 tys. Polaków, którzy zaciągnęli kredyt we frankach szwajcarskich. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie mieliby takiej możliwości. Teraz rozwój świata finansów dopuścił zwykłych ludzi do uczestnictwa w skomplikowanych operacjach, ale bez jakiegokolwiek prawa głosu.

„Frankowicze” zaciągali kredyty w obcej walucie, ale do ręki dostawali złotówki. Raty regulowali w złotych, ale w takiej wysokości, po jakiej był kurs polskiej waluty do szwajcarskiej, a kurs ten zmieniał się codziennie. Przez lata płacili mniej, ale obecnie znaczna część z nich ma do zapłaty o wiele więcej niż wtedy, kiedy zaciągała kredyt. A przecież – logicznie rzecz ujmując – kredyt powinien zmaleć o wielkość spłaconych już rat.

Tyle konsekwencji emancypacji świata finansów na poziomie zwykłego obywatela, a jakie są skutki na poziomie międzynarodowym? – Wydaje się, że możliwość dogonienia przez kraje rozwijające się gospodarek Zachodu jest albo niemożliwa, albo wymaga bardzo wiele czasu – stwierdził prof. Dembinski.

Myślenie ekonomiczne opiera się na trzech fundamentalnych pojęciach: równowaga, wzrost i efektywność. To kanon, co do którego zgadzają się wszyscy ekonomiści. Tymczasem autorzy książki „Kryzys ekonomiczny i kryzys wartości” wykazali, że w gospodarce na każdym poziomie rosną nierówności – między państwami, przedsiębiorstwami, elitami i dołami społecznymi. Wzrostu albo nie ma, albo jest na tyle mały, że młodym nie daje perspektywy zatrudnienia, a starszemu pokoleniu nie gwarantuje wypłat emerytur. Ciężko też mówić o efektywności, kiedy aby zarobić jedno euro, trzeba zapożyczyć się na kwotę ponad trzy razy większą.

Reklama

Światowy system gospodarczy potrzebuje więc lekarstwa, które pozwoli wrócić do równowagi, wzrostu i efektywności. Dembinski i Beretta dowodzą, że antybiotyk, który należy podać chorej gospodarce, to chrześcijańska nauka społeczna i promowane przez nią zasady: solidaryzmu, pomocniczości czy godności ludzkiej.

Gdyby obowiązywały one w relacjach gospodarczych, to wspomniani „frankowicze” dowiedzieliby się, że nie zaciągają klasycznego kredytu, lecz kupują produkt obarczony wysokim ryzykiem. Ostrzegłby ich przed tym bankowiec, któremu przede wszystkim zależałoby, aby klient mu ufał przy kolejnych ważnych decyzjach. Tymczasem w systemie, który nieuchronnie prowadził do kryzysu, pożyczkobiorcy spotykali się z tzw. doradcą finansowym. A on tak prowadził rozmowę, by kredyt we frankach wcisnąć, bo za to dostawał większą prowizję.

Po zaaplikowaniu społecznej nauki Kościoła na poziomie międzynarodowym zmiana w relacjach mogłaby spowodować, że np. kraje bogate chętniej umarzałyby długi państwom biednym, a koncerny nie wysyłałyby do dotkniętych klęską rejonów towarów wątpliwej jakości.

Czy takie spojrzenie nie jest jednak naiwne? – Nie. Rację miał bowiem Jahn Maynard Keynes (jeden z najwybitniejszych ekonomistów w historii – przyp. A.T.), który mówił, że świat zmieniają idee i sposób nauczania – powiedział na spotkaniu w KEP prof. Adam Glapiński ze Szkoły Głównej Handlowej i podkreślił: – Ja książkę prof. Dembinskiego i prof. Beretty polecę studentom. Bo jeśli dalej będziemy postępowali w gospodarce jak dotychczas, to skończymy w ogniu dramatycznego konfliktu wyrosłego z krańcowych nierówności.

* * *

Abp Wojciech Polak, Prymas Polski:

Pryncypia KNS

– Analizy prof. Paula H. Dembinskiego i prof. Simony Beretty wykraczają poza myślenie stricte ekonomiczne i usiłują popchnąć dialog w kierunku chrześcijańskiej nauki społecznej, która nie jest trzecią drogą, ale jest myślą twórczą i formułującą pewne pryncypia. W kontekście gospodarczym należy przypomnieć encykliki „Caritas in veritate” Benedykta XVI oraz „Evangelii gaudium” Franciszka, a także dokument Episkopatu Polski „W trosce o człowieka i dobro wspólne”, w którym zauważa się, że w epoce globalizacji istnieje nagląca potrzeba kształtowania takich relacji międzyludzkich, jak przyjaźń i solidarność.

(at)

Prof. Simona Beretta:

Priorytety

– Razem z prof. Dembinskim staraliśmy się ustalić, czym są dobre finanse, a to można stwierdzić po owocach. Uznaliśmy, że w obecnej sytuacji gospodarczej priorytetowo trzeba potraktować pracę i osobę ludzką, bo to prowadzi do dobrych decyzji ekonomicznych. W nauczaniu Kościoła dużo mówi się o współzależności ludzi, a to z kolei rodzi postulat solidarności. Źródłem kryzysu jest fakt, że zapomniano o tej współzależności. Tymczasem należy pamiętać, że to relacje społeczne pozwoliły wytrwać ludzkości od czasów prehistorycznych, a ich budowanie jest procesem wymagającym czasu i trudu.

(at)

2015-03-10 16:25

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Papież zachęca, by cierpienie sprawiało rozwój człowieka

2025-04-06 12:37

[ TEMATY ]

Watykan

papież Franciszek

Jubileusz 2025

Jubileusz Chorych

Włodzimierz Rędzioch

„Nie wykluczajmy cierpienia z naszych środowisk. Uczyńmy z niego raczej okazję do wspólnego wzrastania, aby pielęgnować nadzieję dzięki miłości, którą Bóg jako pierwszy rozlał w sercach naszych” - zaapelował Ojciec Święty do chorych i pracowników służby zdrowia. Przybyli oni do Rzymu na swe uroczystości jubileuszowe. Przygotowaną przez Franciszka homilię odczytał proprefekt Dykasterii do spraw Ewangelizacji, abp Rino Fisichella.

„Oto Ja dokonuję rzeczy nowej; pojawia się właśnie. Czyż jej nie poznajecie?” (Iz 43, 19). Są to słowa, które Bóg, za pośrednictwem proroka Izajasza, kieruje do ludu Izraela będącego na wygnaniu w Babilonie. Dla Izraelitów jest to trudny okres, wydaje się, że wszystko zostało stracone. Jerozolima została zdobyta i spustoszona przez żołnierzy króla Nabuchodonozora II, a wygnanemu ludowi nic nie pozostało. Perspektywa wydaje się być zamknięta, przyszłość mroczna, wszelka nadzieja zniweczona. Wszystko może skłaniać wygnańców do załamania się, do gorzkiej rezygnacji, do poczucia, że nie są już błogosławieni przez Boga.
CZYTAJ DALEJ

Franciszek i s. Francesca - nieoczekiwane spotkanie papieża z 94-letnią zakonnicą

2025-04-06 17:32

[ TEMATY ]

spotkanie

Watykan

papież Franciszek

Bazylika św. Piotra

s. Francesca

Włodzimierz Rędzioch

Widok pustej Bazyliki św. Piotra robi duże wrażenie

Widok pustej Bazyliki św. Piotra robi duże wrażenie

Siostra Francesca Battiloro przeżyła największą niespodziankę swojego życia w wieku 94 lat, z których 75 lat spędziła jako wizytka za klauzurą. „Poprosiłam Boga: 'Chcę spotkać się z papieżem'. I tylko z Nim! Nikt inny... Myślałam, że to niemożliwe, ale to Papież przyszedł się ze mną spotkać. Wygląda na to, że kiedy Go o coś proszę, Pan zawsze mi to daje...”. Podczas pielgrzymki z grupą z Neapolu, s. Francesca Battiloro, siostra klauzurowa modliła się dzisiaj w Bazylice św. Piotra, gdy nagle spotkała papieża.

Zakonnica, która wstąpiła do klasztoru w wieku 8 lat, złożyła śluby w wieku 17 lat, w czasie, gdy jej życie było zagrożone z powodu niedrożności jelit. Dziś opuściła Neapol wczesnym rankiem z jednym pragnieniem: przeżyć Jubileusz Osób Chorych i Pracowników Służby Zdrowia w Watykanie. Wraz z nią przyjechała grupa przyjaciół i krewnych. Poruszająca się na wózku inwalidzkim i niedowidząca siostra Francesca - urodzona jako Rosaria, ale nosząca imię założyciela Zakonu Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny św. Franciszka Salezego, który, jak mówi, uzdrowił ją we śnie - chciała przejść przez Drzwi Święte Bazyliki św. Piotra. Biorąc pod uwagę jej słabą kondycję, pozwolono jej przeżyć ten moment całkowicie prywatnie, podczas gdy na Placu św. Piotra odprawiano Mszę św. z udziałem 20 000 wiernych.
CZYTAJ DALEJ

Głos Boga jest pierwszym źródłem życia

„Córka Głosu” – pod takim hasłem w sanktuarium w Otyniu odbyło się wielkopostne czuwanie dla kobiet.

Był czas na konferencję, modlitwę wstawienniczą, adorację Najświętszego Sakramentu i oczywiście Eucharystię. Czuwanie, które odbyło się 5 kwietnia, poprowadziła Wspólnota Ewangelizacyjna „Syjon” wraz z zespołem, a konferencję skierowaną do pań, które wyjątkowo licznie przybyły tego dnia na spotkanie, wygłosiła Justyna Wojtaszewska. Liderka wspólnoty podzieliła się w nim osobistym doświadczeniem swojego życia. – Konferencja jest zbudowana na moim świadectwie życia kobiety, która doświadczyła nawrócenia przez słowo Boże i która każdego dnia, kiedy to słowo otwiera, zmienia przez to swoją rzeczywistość. Składając swoje świadectwo chciałam zaprosić kobiety naszego Kościoła katolickiego do wejścia na tą drogę, żeby nauczyć się życia ze słowem Bożym i tak to spotkanie dzisiaj przygotowaliśmy, żeby kobiety poszły dalej i dały się zaprosić w tą zamianę: przestały analizować, zamartwiać się, tylko, żeby uczyły się tego, że głos Boga jest pierwszym źródłem życia, z którego czerpiemy każdego dnia. Taki jest zamysł tego spotkania, dlatego nazywa się ono „Córka Głosu” – mówi liderka Wspólnoty Ewangelizacyjnej „Syjon”.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję