W XVII w. Nieporęt słynął z tego, że był letnią rezydencją Wazów. Jan Kazimierz ufundował wówczas obecny parafialny kościół. Dziś parafia Nieporęt słynie z czytelnictwa prasy.

Nieporęt założyli książęta mazowieccy w rozciągającej się pomiędzy Wisłą i Narwią puszczy. Osada umiejscowiona była nad rzeką Długą, u jej ujścia do Narwi.

W roku 1484 książę mazowiecki Bolesław V sprzedał Nieporęt za 2 tys. florenów braciom Michałowi i Wawrzyńcowi Prażmowskim. Pierwszy był archidiakonem płockim, drugi późniejszym wojewodą mazowieckim, ostatnim już w czasach Piastów. W drugiej połowie XVI w. Nieporęt tał się własnością królewską. Należał do prywatnych dóbr Wazów. Zygmunt III Waza wybudował tu w roku 1619 swoją podwarszawską rezydencję: wzniósł dwór myśliwski, kaplicę, założył ogród. Osuszył też błotnistą dolinę rzeki Długiej. W ten sposób powstał kanał zwany później Królewskim, biegnący od dzisiejszej Kobiałki do Narwi. Obecnie w tym miejscu przebiega Kanał Żerański. W Nieporęcie gościli często synowie Zygmunta - Władysław IV i Jan Kazimierz. Obydwaj jako zapaleni myśliwi bywali tu często, by korzystać z uroków polowań w okolicznej puszczy.

Wazowie w Nieporęcie przyjmowali też najznakomitszych gości. W 1646 r. Francuz Jean de Laboureur, przybył do Polski wraz z Ludwiką Marią Gonzagą, przyszłą żoną Władysława IV, a następnie Jana Kazimierza. W latach 1640-43 w Nieporęcie zamieszkiwał królewicz Jan Kazimierz.

Po wstąpieniu na tron Jan Kazimierz nadal cenił sobie Nieporęt. Trzy lata po koronacji - w 1651 r. sprowadził z Gdańska niderlandzkiego budowniczego, geometrę i malarza Piotra Willera, który wzniósł w Nieporęcie pawilon zwany dworem holenderskim, browar i śluzę. Podczas morowej zarazy, która grasowała w roku następnym, przebywał tu cały dwór królewski. Jan Kazimierz, abdykując w roku 1668, przekazał Nieporęt warszawskim jezuitom. Otrzymali oni od króla w roku 1666 lub 1667 również Białołękę. Dobra te były przeznaczone na uposażenie przyszłego kolegium. Po kasacie Zakonu Jezuitów w 1773 r. Nieporęt przeszedł na własność funduszu edukacyjnego, a potem do rąk prywatnych. Należał do książęcych rodów Czartoryskich i Lubomirskich, a potem do hrabiów Potockich. Ci ostatni sprzedali w roku 1881 dobra nieporęckie Berlińskiemu Towarzystwu Handlu Drzewem. Dobra te liczyły wówczas 7900 mórg. Obecnie Nieporęt jest siedzibą gminy, ośrodkiem sportów wodnych oraz wypoczynku świątecznego dla mieszkańców stolicy. Znajduje się tu plaża, przystań żeglarska i ośrodek szkoleniowy.

Król fundatorem kościoła

Jan Kazimierz ufundował w roku 1651 w Nieporęcie zachowany do dziś kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Świątynia ta otrzymała uposażenie z żup wielickich na mocy konstytucji sejmowej z roku 1661, zatytułowanej Fundacya plebanii w Nieporęcie. Można w niej przeczytać: "Zawdzięczając Panu Bogu Zastępów Jego Świętą Opatrzność Nam i Rzeczypospolitej w zachowaniu i eliberowaniu jej od tak wielkich niebezpieczeństw dotąd pokazaną, jako Mu wszelką wdzięczność za to powinni jesteśmy, tak onej w kościele wsi naszej Nieporęta wieczną pamięć mieć chcemy. Temuż kościołowi i jego plebanowi teraz et pro tempore (stosownie do okoliczności - przyp. red.) będącemu de consensu omnium Ordinum Reipublicae (ze zgody wszystkich Stanów Rzeczypospolitej - przyp. red.) z żup naszych wielickich trzy tysiące złotych lubo w soli, lubo w pieniądzach quotannis lege praesenti ( corocznie obecnym prawem - przyp. red.) naznaczamy. Na co osobny przywilej kościołowi temuż w kancelarii naszej wydany będzie".

Kościół zbudowano na planie krzyża łacińskiego. Prezbiterium zwrócone jest w kierunku wschodnim. Wewnątrz świątyni znajdują się trzy neobarokowe ołtarze. W ołtarzu głównym widać obraz Matki Bożej Częstochowskiej, pędzla nieznanego artysty. W zwieńczeniu ołtarza zaś mały obraz św. Karola Boromeusza.

W płytkich nawach bocznych znajdują się podobne w wystroju ołtarze. Ołtarz prawy zdobi Ukrzyżowanie Chrystusa i Święta Trójca, dzieło Adriana J. Głębockiego (1833-1905). W ołtarzu lewym widnieje Najświętsza Maryja Panna Niepokalanie Poczęta, patronka parafii i św. Józef z Dzieciątkiem, obydwa z 1953 r. Twórcą dzieł jest Adolf Herman Duszek. Na szczytowych ścianach obu naw bocznych znajdują się obrazy pędzla Jana Molga z 1980 r.: po stronie lewej król Jan Kazimierz zawierzający Polskę Matce Bożej, odtąd Królowej Korony Polskiej. Na obrazie z prawej strony - Jan Paweł II ze Stefanem kardynałem Wyszyńskim i scena przypominająca pierwszą pielgrzymkę Papieża-Polaka do Ojczyzny. Za kruchtą po lewej stronie znajduje się obraz św. Rocha, patrona kościoła. Po prawej stronie widać Madonnę z Dzieciątkiem pędzla M. Kruszewskiej. W prezbiterium zaś obraz Chrystusa Króla, kopię dzieła Adama Styki. Jest to dar namalowany przez Annę i Andrzeja Orlińskich, ofiarowany w 25. rocznicę zawarcia ich związku małżeńskiego.

Widomym znakiem fundacji Jana Kazimierza i opieki Wazów nad Nieporętem jest czarny marmurowy portal, prowadzący do zakrystii. W jego górnej części znajduje się herb Wazów - snop zboża.

Na osi fasady kościoła znajduje się murowana dzwonnica-brama, zbudowana zapewne w XIX w., z dwoma dzwonami z roku 1739.

Z prawej strony świątyni - na dawnym cmentarzu przykościelnym zachowały się mocno zniszczone przez czas trzy nagrobne pomniki z pierwszej połowy XIX w. Na placu przed kościołem stoi figura Najświętszej Maryi Panny, wystawiona w 1863 r. na pamiątkę Powstania Styczniowego.

Sposób na czytanie

Obecna parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny erygowana była w 1668 r. Rok później świątynię konsekrował biskup płocki Andrzej Chryzostom Załuski.

Z tego okresu pochodzi zapewne kształt fasady kościoła oraz wystrój architektoniczny jego wnętrza. Kościół został uszkodzony przez hitlerowców w końcu 1944 r. We wrześniu tego roku wysiedlono z Nieporętu mieszkańców. Kiedy 19 stycznia 1945 r. wysiedleńcy powrócili, zobaczyli kościół pozbawiony dachu, z uszkodzonymi fragmentami murów i kompletnie zdewastowanym wnętrzem. Odbudowę kościoła zakończono dopiero w latach 60. Potem świątynia była odnawiana w latach 1979-1994, a rozpoczęty w 1999 r. remont właśnie dobiega końca. Zakończono kładzenie posadzki, wyremontowane mają być jeszcze organy.

- Do 1993 roku parafia liczyła 9600 wiernych - mówi proboszcz ks. kan. Zbigniew Brzozowski. Później wydzielono z niej trzy mniejsze, pozostawiając ją jako parafię macierzystą. Pierwsza powstała w Białobrzegach. Wierni gromadzili się w kaplicy wybudowanej przez ks. Brzozowskiego. W maju 1996 r. Kąty Węgierskie liczące około 100 rodzin przyłączono do parafii Józefów k. Legionowa. Zaś 16 października 1996 r. bp Kazimierz Romaniuk wydał dekret o utworzeniu parafii Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Stanisławowie.

Obecnie parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Nieporęcie liczy około 3 tysiące osób. W niedzielnych Mszach św. uczestniczy około 50% mieszkańców. W parafii działają grupy modlitewne: 7 kółek różańcowych osób dorosłych, jedno dziecięce, Ruch Światło-Życie, Papieskie Dzieło Misyjne a także Służba Porządkowa Totus-Tuus, chór parafialny, schola dziecięca, koło ministrantów i bielanek. - Koła różańcowe mają za zadanie modlić się o powołania kapłańskie i zakonne - mówi Proboszcz.

Ks. Brzozowski szczególnie dba, aby w parafii rozwijało się czytelnictwo prasy i książek katolickich. Od pięciu lat działa biblioteka parafialna, licząca obecnie około 300 pozycji książkowych. W zbiorach są m.in. encykliki papieskie. - Najczęściej z biblioteki korzysta młodzież z naszej parafii, studiująca na UKSW - mówi Ksiądz Proboszcz. W kościele rozprowadzanych jest kilka tytułów prasy katolickiej: L´Osservatore Romano, Nasza Arka, Moja rodzina, Miłujcie się i Niedziela. Ks. Brzozowski znalazł sposób, aby poprawić czytelnictwo w parafii. Najpierw przegląda pisma, które parafia otrzymuje i wybiera najlepsze artykuły. Potem poleca je z ambony swoim parafianom. Po każdej Mszy św. ks. Brzozowski osobiście sprzedaje gazety przed kościołem. - Nie widzę dzisiaj innej możliwości zainteresowania prasą - mówi Ksiądz Proboszcz. W ubiegłym roku Ksiądz Proboszcz otrzymał od Niedzieli medal "Mater Verbi". Czytelnictwem prasy udało się też zainteresować grupy młodzieży, które spotykają się przy parafii. Na spotkaniach toczą się więc czasem burzliwe dyskusje. Szczególnie wówczas, kiedy Ksiądz Proboszcz poleci artykuł o ważnym społecznym problemie.

Św. Maksymilian Maria Kolbe mawiał: czasem powstanie dobrej gazety, znaczy więcej niż wybudowanie kościoła. W parafii w Nieporęcie rozumieją, że czytanie prasy, to niezbędny element duchowego rozwoju.

W źródłach pisanych Nieporęt pojawia się w 1387 r. Odnotowany został w akcie erekcyjnym, utworzonej wówczas parafii Wieliszew. Dokument wystawił Ścibor, biskup płocki.