17. Istnieje zatem jeden Kościół Chrystusowy, który trwa w Kościele katolickim rządzonym przez Następcę Piotra i przez biskupów w łączności z nim58. Kościoły, które nie będąc w pełnej wspólnocie z Kościołem katolickim, pozostają jednak z nim zjednoczone bardzo ścisłymi więzami, jak sukcesja apostolska i ważna Eucharystia, są prawdziwymi Kościołami partykularnymi59. Dlatego także w tych Kościołach jest obecny i działa Kościół Chrystusowy, chociaż brak im pełnej komunii z Kościołem katolickim, jako że nie uznają katolickiej nauki o prymacie, który Biskup Rzymu posiada obiektywnie z ustanowienia Bożego i sprawuje nad całym Kościołem60.
Natomiast Wspólnoty kościelne, które nie zachowały prawomocnego Episkopatu oraz właściwej i całkowitej rzeczywistości eucharystycznego misterium61, nie są Kościołami w ścisłym sensie; jednak ochrzczeni w tych wspólnotach są przez chrzest wszczepieni w Chrystusa i dlatego są w pewnej wspólnocie, choć niedoskonałej, z Kościołem62. Chrzest bowiem sam w sobie zmierza do osiągnięcia pełni życia w Chrystusie poprzez integralne wyznawanie wiary, Eucharystię i pełną komunię w Kościele63.
"Nie wolno więc wiernym uważać, że Kościół Chrystusowy jest zbiorem - wprawdzie zróżnicowanym, ale zarazem w jakiś sposób zjednoczonym - Kościołów i Wspólnot eklezjalnych. Nie mogą też mniemać, że Kościół Chrystusowy nie istnieje już dziś w żadnym miejscu i dlatego winien być jedynie przedmiotem poszukiwań prowadzonych przez wszystkie Kościoły i wspólnoty"64. W rzeczywistości "elementy tego Kościoła już nam danego istnieją ´łącznie i w całej pełni´ w Kościele katolickim oraz ´bez takiej pełni´ w innych Wspólnotach"65. "Same te Kościoły i odłączone Wspólnoty, choć w naszym przekonaniu podlegają brakom, wcale nie są pozbawione znaczenia i wagi w tajemnicy zbawienia. Duch Chrystusa nie wzbrania się przecież posługiwać nimi jako środkami zbawienia, których moc pochodzi z samej pełni łaski i prawdy, powierzonej Kościołowi katolickiemu"66.
Brak jedności wśród chrześcijan jest z pewnością raną dla Kościoła: nie w tym sensie, że Kościół jest pozbawiony jedności, lecz że podział "przeszkadza w pełnym urzeczywistnieniu się jego powszechności w historii"67.

V. KOŚCIÓŁ, KRÓLESTWO BOŻE I KRÓLESTWO CHRYSTUSOWE

18. Posłannictwo Kościoła polega na "głoszeniu i krzewieniu Królestwa Chrystusowego i Bożego wśród wszystkich narodów i stanowi zalążek oraz zaczątek tego Królestwa na ziemi"68. Z jednej strony Kościół jest "sakramentem, czyli znakiem i narzędziem wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem i jedności całego rodzaju ludzkiego"69; jest on więc znakiem i narzędziem Królestwa, powołanym do jego głoszenia i ustanawiania. Z drugiej strony, Kościół jawi się jako "lud zjednoczony jednością Ojca i Syna, i Ducha Świętego"70; jest on więc "Królestwem Chrystusowym, już teraz obecnym w tajemnicy"71, a zatem stanowi jego zalążek i zaczątek. Królestwo Boże ma bowiem wymiar eschatologiczny: jest rzeczywistością obecną w czasie, która jednak zaistnieje w pełni dopiero wraz z końcem, czyli wypełnieniem się historii72.
Na podstawie tekstów biblijnych i świadectw patrystycznych, jak również dokumentów Magisterium Kościoła, nie można jednoznacznie określić znaczenia takich wyrażeń jak: Królestwo Niebieskie, Królestwo Boże, Królestwo Chrystusowe, ani też sensu ich związku z Kościołem. On sam bowiem jest tajemnicą, której nie sposób zawrzeć w całości w ludzkich pojęciach. Dlatego mogą istnieć różne interpretacje teologiczne tych zagadnień. Jednak żadna z tych możliwych interpretacji nie może w żaden sposób przekreślić ani pozbawić znaczenia wewnętrznego związku pomiędzy Chrystusem, Królestwem i Kościołem. Nie byłoby to bowiem " Królestwo Boże, jakie znamy z Objawienia: Królestwo, którego nie można odłączać ani od Chrystusa, ani od Kościoła. (...) Jeśli odrywa się Królestwo od Jezusa, nie ma już Królestwa Bożego przez Niego objawionego i dochodzi do wypaczenia zarówno sensu Królestwa, któremu zagraża przekształcenie się w cel czysto ludzki czy ideologiczny, jak i tożsamości Chrystusa, który nie jawi się już jako Pan, któremu wszystko ma być poddane (por. 1 Kor 15, 27).
Tak samo nie można odłączać Królestwa od Kościoła. Niewątpliwie Kościół nie jest celem samym w sobie, będąc przyporządkowany Królestwu Bożemu, którego jest zalążkiem, znakiem i narzędziem. Jednakże, odróżniając się od Chrystusa i od Królestwa, Kościół jest nierozerwalnie z nimi złączony"73.
19. Potwierdzać istnienie nierozerwalnego związku pomiędzy Kościołem i Królestwem nie znaczy jednak zapominać, że Królestwo Boże - także rozpatrywane w swej postaci historycznej - nie jest tożsame z Kościołem jako rzeczywistością widzialną i społeczną. Nie można bowiem wykluczyć "działania Chrystusa i Ducha poza widzialnymi granicami Kościoła"74. Dlatego należy także pamiętać, że "Królestwo dotyczy wszystkich: ludzi, społeczeństwa, całego świata. Pracować dla Królestwa znaczy uznawać i popierać Boży dynamizm, który jest obecny w ludzkiej historii i ją przekształca. Budować Królestwo znaczy pracować na rzecz wyzwolenia od zła we wszelkich jego formach. Krótko mówiąc, Królestwo Boże jest wyrazem i urzeczywistnieniem zbawczego planu w całej jego pełni"75.
W refleksji nad związkami pomiędzy Królestwem Bożym, Królestwem Chrystusowym i Kościołem należy jednak koniecznie unikać jednostronnego akcentowania wybranych aspektów, jak dzieje się w przypadku tych koncepcji, "które umyślnie kładą nacisk na Królestwo i chętnie określają się jako stawiające Królestwo w swym centrum. Koncepcje te uwypuklają obraz Kościoła, który nie myśli o samym sobie, ale zajmuje się całkowicie dawaniem świadectwa i służeniem Królestwu. Mówi się, że jest to ´Kościół dla drugich´, tak jak Chrystus jest człowiekiem dla drugich. (...) Obok aspektów pozytywnych koncepcje te ujawniają często strony negatywne. Przede wszystkim zachowują pewne milczenie w odniesieniu do Chrystusa: Królestwo, o którym mówią, opiera się na ´teocentryzmie´, ponieważ, jak powiadają, Chrystusa nie może zrozumieć ten, kto nie ma wiary chrześcijańskiej, podczas gdy różne ludy, kultury i religie mogą się odnaleźć w jednej jedynej Boskiej rzeczywistości, niezależnie od tego, jaka by była jej nazwa. Z tego względu dają one pierwszeństwo tajemnicy stworzenia, które odzwierciedla się w różnorodności kultur i wierzeń, ale przemilczają tajemnicę odkupienia. Poza tym Królestwo, tak jak je rozumieją, prowadzi do zepchnięcia na margines lub niedoceniania Kościoła. Rodzi się to z reakcji na pewien domniemany ´eklezjocentryzm´ przeszłości, a także stąd, że owe koncepcje uważają Kościół za zwykły znak, zresztą nie pozbawiony wieloznaczności"76. Te ujęcia sprzeciwiają się wierze katolickiej, ponieważ zaprzeczają jedyności związków istniejących pomiędzy Chrystusem i Kościołem z jednej strony, a Królestwem Bożym z drugiej.

CDN.

PRZYPISY

58 Por. Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja Mysterium ecclesiae, 1: AAS 65 (1973) 396-408.
59 Por. Sobór Watykański II, Dekret o ekumienizmie Unitatis redintegratio, 14 i 15; Kongregacja Nauki Wiary, List Communionis notio, 17: AAS 85 (1993) 838-850.
60 Por. Sobór Watykański I, Konstytucja Pastor aeternus: DS 3053-3064; Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 22.
61 Por. Sobór Watykański II, Dekret o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 22.
62 Por. tamże, 3.
63 Por. tamże, 22.
64 Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja Mysterium ecclesiae, 1.
65 Jan Paweł II, Encyklika Ut unum sint, 14.
66 Sobór Watykański II, Dekret o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 3.
67 Kongregacja Nauki Wiary, List Communionis notio, 17. Por. Sobór Watykański II, Dekret o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 4.
68 Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 5.
69 Tamże, 1.
70 Tamże, 4. Por. św. Cyprian, De Dominica oratione, 23: CCL 3/A, 105.
71 Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 3.
72 Tamże, 9. Por. również modlitwę skierowaną do Boga, zapisaną w DidacheM, 9, 4: SC 248, 176: "Niechaj Twój Kościół zgromadzi się ze wszystkich krańców świata w Twoim Królestwie", oraz tamże, 10, 5: SC 248, 180: "Pamiętaj, Panie, o swoim Kościele (...) i uświęciwszy go, zgromadź go razem z czterech stron świata w Twoim Królestwie, które mu przygotowałeś".
73 Jan Paweł II, Encyklika Redemptoris missio, 18. Por. Adhortacja Ecclesia in Asia, 17: L´Osservatore Romano, 7 listopada 1999, s. 7. Królestwo jest tak nieoddzielne od Chrystusa, że w pewnym sensie utożsamia się z Nim (por. Orygenes In Mt. Hom., 14, 7: PG 13, 1197; Tertulian, Adversus Marcionem, IV, 33, 8: CCL 1, 634).
74 Jan Paweł II, Encyklika Redemptoris missio, 18.
75 Tamże, 15.
76 Tamże, 17.