W czasach wypraw krzyżowych, sporów o władzę i gwałtownych przemian społecznych urodził się na zamku Fontaine k. Dijon Bernard z Clairvaux. Był synem burgundzkiego rycerza marzącego o dworskiej karierze dla swoich dzieci. W Bernardzie dojrzewała jednak decyzja o innej drodze życiowej – gdy miał ok. 22 lat, wstąpił do klasztoru w Cîteaux i pociągnął za sobą braci, krewnych oraz przyjaciół. Już w 1115 r. powierzono mu założenie opactwa w Clairvaux. Kierował nim aż do śmierci, łącząc wymagającą ascezę z talentem organizacyjnym.

Bernard nie pełnił najwyższych kościelnych urzędów, ale dzięki rozwojowi Zakonu Cystersów, wybitnym kazaniom i listom oraz zaangażowaniu w rozwiązywanie sporów między papieżami i władcami jego wpływy objęły niemal całą chrześcijańską Europę, a on stał się najważniejszym autorytetem duchowym w XII wieku.

Najpełniej jego talenty ujawniały się jednak nie w polityce, lecz w pismach. Nazwano go Doktorem Miodopłynnym, pisał bowiem językiem prostym, a zarazem sugestywnym. Szczególne miejsce w jego duchowości zajmowała Maryja. Zmarł 20 sierpnia 1153 r. Pozostawił po sobie setki listów, kazań i traktatów, które przez stulecia kształtowały duchowość Zachodu. To on sprawił, że cystersi stali się jedną z najważniejszych sił odnowy średniowiecznego Kościoła, a jego refleksje o miłości Boga i roli Maryi do dziś należą do klasyki myśli chrześcijańskiej.

Św. Bernard z Clairvaux, opat i doktor Kościoła, ur. ok. 1091 r., zm. 20 sierpnia 1153 r.