KRYZYS GRANICZNY
Prowokacyjne strzały

Nie ma dobrych wiadomości z granicy polsko-białoruskiej, przez którą służby Alaksandra Łukaszenki chcą przepchnąć na naszą stronę jak najwięcej migrantów. Przedstawiciele polskiego MSWiA są zdania, że kryzys potrwa jeszcze długo, bo dopiero się zaczyna. – Jesteśmy w jego pierwszej fazie – mówi wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Błażej Poboży. Na Białorusi, według szacunków resortu, jest nawet kilkanaście tysięcy migrantów przywiezionych z Iraku i innych państw regionu, m.in. Pakistanu i Jordanii, z którymi władze Białorusi miały podpisać porozumienia o ruchu bezwizowym. Niebawem ci ludzie mogą się pojawić na granicy z Polską. – Łukaszenka będzie musiał coś z nimi zrobić. Jedynym sposobem będzie próba ich przepchnięcia na polską stronę – stwierdził Poboży. Według informacji straży granicznej, już kilkakrotnie patrol służb białoruskich oddał strzały w kierunku polskich żołnierzy, którzy patrolowali granicę wspólnie ze SG.
j.k.

PAPIEŻ DO POLAKÓW
Zawierzcie Maryi

Na zakończenie audiencji ogólnej 6 października papież zaprosił wiernych do odkrycia wartości modlitwy różańcowej, która jest tak droga tradycji chrześcijańskiej. Nawiązując do wspomnienia Matki Bożej Różańcowej, Franciszek powiedział do Polaków: – Jej orędownictwu i waszej modlitwie polecam rozpoczętą wizytę biskupów z Polski ad limina Apostolorum. Niech pielgrzymowanie waszych pasterzy do grobu Piotra Apostoła przyniesie obfite ewangeliczne owoce w ich posłudze dla duchowego dobra Kościoła w Polsce. Odmawiając Różaniec, zawierzajcie Najświętszej Dziewicy Królowej wasze „dziś” i „jutro”. Z serca wam błogosławię.
j.k.

AD LIMINA
Biskupi u progów

Mszą św. przy grobie św. Piotra rozpoczęła się wizyta ad limina Apostolorum pierwszej, liczącej ok. dwadzieścia osób, grupy polskich biskupów z prowincji kościelnych obrządku łacińskiego: warmińskiej, białostockiej, lubelskiej oraz przemyskiej. Wypełniły ją przede wszystkim audiencja u papieża Franciszka oraz spotkania i rozmowy w watykańskich urzędach. Celem wizyty jest przedstawienie obrazu diecezji, sytuacji duszpasterstwa, ewangelizacji, sytuacji społecznej, problemów, ale także dobrych stron. Zgodnie z prawem kanonicznym tego typu wizyty powinny się odbywać co 5 lat, termin ten przesunął się jednak z powodu pandemii. Wizytę poprzedziła intensywna praca każdego z hierarchów nad sprawozdaniem z różnych wymiarów życia w danej diecezji, które przesłano do Stolicy Apostolskiej. Jeszcze przed zakończeniem wizyty w rozmowie z KAI bp Jerzy Mazur, ordynariusz diecezji ełckiej, powiedział, że wyjedzie z Rzymu ze świadomością, iż są małą diecezją, ale jednocześnie częścią wielkiej rodziny Kościoła powszechnego.
j.k.

NIKARAGUA
Pogróżki dyktatora

Coraz bardziej izolowany we własnym kraju i za granicą prezydent Daniel Ortega nazwał biskupów katolickich „terrorystami, którzy w innych krajach trafiliby już za kratki”. Powiedział to w wystąpieniu telewizyjnym, w którym odniósł się do planu reform demokratycznych; został on opracowany 3 lata temu przez episkopat, a głowa państwa nie chce go zaakceptować. Konflikt Ortegi z biskupami sięga 2018 r., gdy w czasie protestów społecznych starali się pośredniczyć w rozmowach rządu z opozycją. Prezydent szybko je zerwał i brutalnie rozprawił się z protestującymi. Biskupom zarzucił, że reprezentowali wtedy „terrorystów, którzy są sługusami Jankesów (...), dlatego oni sami też są terrorystami”. W tym roku zatrzymano już co najmniej siedem osób spośród przywódców opozycji pod niejasnymi zarzutami „zdrady”. Potępiali oni sposób przeprowadzenia wyborów prezydenckich 7 listopada 2020 r., w wyniku których Ortega po raz czwarty z rzędu został głową państwa.
w.d.

WATYKAN
Nowy doktor Kościoła

Franciszek przyjął na audiencji w Watykanie członków katolicko-prawosławnej grupy roboczej „Święty Ireneusz” (jej celem jest dialog teologiczny w służbie komunii między katolikami i prawosławnymi). Papież zapowiedział, że patrona grupy ogłosi wkrótce doktorem Kościoła i nada mu tytuł patrona jedności. Święty Ireneusz z Lyonu pochodził ze Wschodu, ale swoją posługę biskupią sprawował na Zachodzie; stanowił duchowy i teologiczny pomost między chrześcijanami Wschodu i Zachodu. – Podobnie jak wasz patron cierpliwie pracujcie nad tym, by zburzyć mury podziałów i budować mosty komunii – zachęcił zebranych Franciszek.
j.k.

REFORMA
Jedna konferencja

Watykańska Kongregacja ds. Ewangelizacji Narodów dokonała reformy działania konferencji episkopatów pięciu krajów Azji Środkowej. Zmiany dotyczą: Kazachstanu, Uzbekistanu, Kirgistanu, Turkmenistanu i Tadżykistanu, gdzie ustanowiono jedną wspólną konferencję biskupów zamiast kilku krajowych. To nowy organ regionalny Kościoła katolickiego. We wszystkich tych państwach – dawnych republikach sowieckich – katolicy są niewielką mniejszością żyjącą w społeczeństwie w większości muzułmańskim. Najwięcej jest ich w Kazachstanie – 120 tys. (w tym 10 tys. grekokatolików) na 18,75 mln ludności; w Uzbekistanie – 3 tys. na 31 mln ludności; w Kirgistanie – 500 na 5,6 mln ludności; w Turkmenistanie – 200 na 5,1 mln ludności, a w Tadżykistanie – 150 na 8, 4 mln ludności.
j.k.

PAPIEŻ O RAPORCIE
Nigdy więcej

To trudna, lecz zbawienna próba – tak Franciszek ocenił niełatwe chwile, które przeżywa Kościół we Francji po ogłoszeniu raportu na temat wykorzystywania seksualnego w środowisku kościelnym. Wspomniał o tym podczas audiencji ogólnej 6 października. Zwrócił uwagę na to, jak wielu nieletnich było ofiarami wykorzystywania seksualnego przez ludzi Kościoła. – Pragnę wyrazić mój smutek i żal wobec ofiar z powodu traumy, której doznali. To nasza hańba, moja hańba, że Kościół zbyt długo nie potrafił ich postawić w centrum swej troski. Zapewniam je o mojej modlitwie – powiedział papież. Zwrócił się też do francuskiego duchowieństwa, aby dokładało wszelkich starań, by podobne tragedie się nie powtarzały.
j.k.

FACEBOOK
Grunt to zysk

Produkty Facebooka szkodzą dzieciom, zaogniają podziały społeczne i osłabiają demokrację. Szefostwo firmy ukrywa informacje na temat szkodliwości swoich produktów. Wie, jak temu zaradzić, ale przedkłada zysk nad dobro ludzi – powiedziała Frances Haugen, była product manager Facebooka, podczas wysłuchania przed komisją ds. handlu w amerykańskim Senacie. To ona była źródłem przecieków do amerykańskiej prasy, które wywołały dyskusję na temat społecznych skutków działania Facebooka i Instagrama. Haugen zwróciła się do prawodawców, by wprowadzili regulacje i nadzór Facebooka, podobnie jak zrobili to w przypadku przemysłu tytoniowego. Podkreśliła, że nikt z zewnątrz nie wie, co się dzieje wewnątrz firmy, i to musi się zmienić. Zeznała, że szefowie spółki mają świadomość, iż jej algorytmy promują treści zawierające nienawiść i dezinformację, co przyczyniło się m.in. do zbrodni na tle etnicznym w Birmie czy Etiopii. Dodała też, że Instagram szkodzi nastolatkom, prowadząc ich do uzależnień i obniżenia poczucia własnej wartości, oraz promuje szkodliwe nawyki żywieniowe i anoreksję. Szef komisji Ed Markey oświadczył, że czas ingerowania Facebooka w prywatność użytkowników, promowania toksycznych treści i żerowania na dzieciach się skończył. Wskazał na projekty ustaw mające m.in. zakazać personalizacji reklam dla dzieci, a także promowania treści szkodliwych dla nieletnich. Inny projekt ma zmusić Facebooka do ujawnienia algorytmów używanych przez firmę.
w.d.

BEZPIECZEŃSTWO
Metoda na korki

Parlament Europejski chce ograniczyć prędkość w terenie zabudowanym i skończyć z tolerancją dla jeżdżących pod wpływem alkoholu. Ma to zmniejszyć do minimum liczbę ofiar śmiertelnych na drogach UE do 2050 r. Co roku ginie tu ok. 22,7 tys. osób, a ok. 120 tys. zostaje poważnie rannych. Nie osiągnięto celu zredukowania o połowę liczby ofiar śmiertelnych w latach 2010-20 (spadek ten wyniósł zaledwie 36%). Najbezpieczniej jest na drogach w Szwecji (18 ofiar śmiertelnych na 1 mln mieszkańców w 2020 r.), a najmniej bezpiecznie w Rumunii (85 ofiar; w Polsce – 65). W projekcie rezolucji zauważono, że nadmierna prędkość jest przyczyną 30% śmiertelnych wypadków, a alkohol – ok. 25% . Zdaniem PE, trzeba rekomendować ograniczenie prędkości do 30 km/h w terenie zabudowanym oraz w obszarach z dużą liczbą rowerzystów i pieszych. Wpływ takiego ograniczenia na zmniejszenie liczby wypadków kwestionuje część specjalistów. To raczej dobra metoda na tworzenie się większych korków.
w.d.

KRAJ RAJ
Zamieszkaj w Sputniku

W Sputniku – mieście, które ma powstać na Rosyjskim Dalekim Wschodzie – przewidziano m.in. dzielnice w stylach koreańskim, chińskim i japońskim. Do ich budowy mają być zaangażowani projektanci i wykonawcy z tych krajów. Planuje się ściągnięcie do miasta 300 tys. osób, co w połączeniu z sąsiednimi Władywostokiem i Artiomem utworzyłoby ponadmilionową aglomerację. To część większego projektu rozwoju Rosyjskiego Dalekiego Wschodu – najszybciej wyludniającej się części Rosji. Na tym terytorium, zajmującym ponad 40% powierzchni kraju, mieszka 8 mln ludzi i nie ma żadnego milionowego miasta. Moskwa od lat z niepokojem obserwuje zwiększającą się obecność w regionie Chin przez rozwijające się inwestycje. Władze zachęcają do przeniesienia się na Daleki Wschód Rosjan, których nie kuszą wysokie pensje, a także mieszkańców Białorusi i państw Azji Środkowej.
w.d.

CENY
Coraz drożej

Jeszcze nie oswoiliśmy się z myślą, że ceny dóbr i usług konsumpcyjnych pobiły kolejny rekord we wrześniu (wzrosły o 5,8% rok do roku), a przed nami kolejne podwyżki. Co napędza drożyznę? Analitycy wskazują m.in. na rosnące ceny paliw, energii oraz żywności. GUS przyjmuje, że wydatki na jedzenie stanowią średnio 27% wszystkich wydatków gospodarstwa domowego. Koszty użytkowania mieszkania pochłaniają ok. 19%, a transport – prawie 9% wydatków. Łącznie to ponad połowa budżetu! Dlatego większe ceny paliw, energii oraz żywności to spore obciążenie dla naszych gospodarstw domowych. Rok temu za owoce, warzywa czy pieczywo płaciliśmy mniej niż obecnie. Niestety, w przyszłym roku – według analiz Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa – ceny jeszcze bardziej pójdą w górę.
j.k.