Reklama

Niedziela Podlaska

Ornaty w drohiczyńskim Muzeum Diecezjalnym

Muzeum Diecezjalne w Drohiczynie już od kilkunastu lat wpisuje się w dzieło ewangelizacji. Eksponowane tu przedmioty uczą o Bogu i Kościele. Szczególnie bogata jest kolekcja szat liturgicznych, które stanowią świadectwo wiary wielu pokoleń w Eucharystię.

Niedziela podlaska 4/2020, str. IV

[ TEMATY ]

Drohiczyn

muzeum

ornaty

szaty liturgiczne

Muzeum Diecezjalne

Ks. Zenon Czumaj

Część Vestiarium w Muzeum Diecezjalnym w Drohiczynie

Spośród dziesięciu sal, dostępnych obecnie dla zwiedzających Muzeum Diecezjalne w Drohiczynie, największa mieści więcej osób niż niektóre kościółki naszej diecezji. Do 1832 r., jak cały budynek przy kościele pofranciszkańskim, była częścią klasztoru. Po jego kasacie przez władze carskie mieściły się tu różne instytucje, służące zaborcy. Sto lat temu stała się jedną z klas drohiczyńskiego liceum. W 1994 r. „grała” rolę celi św. Faustyny Kowalskiej w filmie fabularnym o Sekretarce Bożego Miłosierdzia. Po utworzeniu w styczniu 2004 r. muzeum została jednym z pomieszczeń wystawowych.

Vestiarium

Po reorganizacji ekspozycji w 2013 r., sala została przeznaczona na prezentowanie tkanin, otrzymując łacińską nazwę Vestiarium, tj. miejsce, gdzie znajdują się szaty. Na twarzach wchodzących często można zauważyć wyraz zdumienia, gdyż wiele osób nie spodziewa się, że w tak małym miasteczku jak Drohiczyn, w niepozornie wyglądającym budynku poklasztornym, można ujrzeć takie skarby.

Jest tu blisko setka różnych zabytków, przy czym niektóre sięgają trzech metrów szerokości. Najstarsze liczą ponad 400 lat; najmłodsze pochodzą z początku XX wieku. Ich wspólną cechą jest materiał, z jakiego zostały wykonane – to delikatne nici. Dzięki misternej pracy przedstawicielek minionych pokoleń (bo w większości wykonały to kobiety), nitki stały się cząstką prawdziwych dzieł sztuki.

Reklama

Imponujące zbiory

Wśród eksponowanych zabytków są różne elementy łacińskiego stroju liturgicznego: kapy, dalmatyki i stuły, welony kielichowe i palki, alby i komże oraz mało dziś znane manipularze. Trzon zbiorów stanowią ornaty. Na stałe jest ich prawie 60, ale to tylko mała cząstka całego zbioru muzealnego. W magazynach znajdziemy jeszcze około pół tysiąca paramentów, z czego samych ornatów jest ponad 300.

Skąd taka liczba? Otóż w każdej parafii powiększa się liczba sprzętów, nieużywanych już w liturgii. Najczęstszą przyczyną jest ich poważne uszkodzenie lub zwyczajne zużycie materiału, a szacunek wobec świętych czynności wymaga, aby posługiwać się rzeczami jak najlepszymi. Czasem odpowiednia reperacja okazuje się tak kosztowna, że łatwiej kupić coś nowego. Jednocześnie pojawia się kłopot z przedmiotami o wyjątkowej wartości artystycznej lub gdy są unikatową pamiątką; nie tylko trzeba znaleźć miejsce na ich przechowanie, ale często wymagają specjalnych warunków.

W tym celu ponad 100 lat temu zaczęto zakładać muzea diecezjalne, które miały charakter składów. Z czasem gromadzone zabytki zaczęto prezentować, a muzea kościelne stały się ośrodkami kultury religijnej. Taką podwójną rolę pełni także ośrodek w Drohiczynie.

Pochodzenie zabytków

Zbiory szat w drohiczyńskim muzeum pochodzą zasadniczo z trzech źródeł. Pierwszą grupę stanowią przedmioty, przywiezione po II wojnie światowej, z części diecezji pińskiej, która znalazła się w granicach Związku Sowieckiego (Białoruś). Początkowo trafiały w różne miejsca, w zależności od tego, gdzie zatrzymywali się repatrianci – księża i wierni – z poszczególnych parafii. Większość została zebrana w Drohiczynie w latach 50. XX wieku staraniem ks. inf. Michała Krzywickiego, ale niektóre sprowadził tutaj dopiero bp Antoni Dydycz.

Druga grupa – najliczniejsza – to nieużywane paramenty z parafii diecezji drohiczyńskiej. Ich przenoszenie do nadbużańskiego grodu rozpoczął ks. Krzywicki, a przy wsparciu kolejnych biskupów kontynuował ks. inf. Eugeniusz Beszta-Borowski, główny organizator i pierwszy dyrektor Muzeum Diecezjalnego. Przekazywanie w depozyt jest kontynuowane także obecnie. Szaty pozostają własnością parafii, z których pochodzą. W stolicy diecezji są tylko przechowywane i w części udostępniane zwiedzającym. Uzupełnienie tych zbiorów stanowią nieliczne, ale nieraz bardzo cenne pod względem historycznym, przedmioty ofiarowane przez prywatnych darczyńców.

Unikatowa ekspozycja

Wystawa w Vestiarium składa się z dwóch części. W pierwszej można zobaczyć szaty, zdobione różnymi technikami. Wzrok przyciągają hafty, a starannie wykończone detale każą pochylić głowę przed ich twórcami. Druga część to chluba muzeum i diecezji – największa na świecie kolekcja ornatów, uszytych z pasów kontuszowych. Niektórzy przyjeżdżają z daleka, aby zobaczyć ów wyjątkowy zbiór – dziedzictwo kultury sarmackiej dawnej Rzeczypospolitej.

Szaty mają przedstawiać Majestat tak wielkiej Ofiary i pobudzić umysły wiernych do kontemplacji najwyższych tajemnic, kryjących się w tej Ofierze. Sługa Boży Pius XII, Mediator Dei.

W każdej z tych szat kryje się odrębna historia konkretnych ludzi. To symbole próśb lub podziękowań, a przed wszystkim piękne (także zewnętrznie) świadectwa wiary w obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. Gdy rozpoczynamy z całym Kościołem w Polsce trzyletnie zgłębianie tajemnicy Eucharystii, przynajmniej niektóre z tych świadectw będzie można bliżej poznać na łamach Niedzieli Podlaskiej.


Najwspanialsza szata kapłańska
Szaty święte – ubiory, których używają duchowni przy sprawowaniu Najświętszej Ofiary – to paramenty. Ornat jest najwspanialszą szatą kapłańską. Zowiemy ją tak po polsku od łacińskiego słowa ornatus, czyli zdobny ubiór. Powstał on ze zwykłego rzymskiego płaszcza, który się nazywał paenula, tj. opończa. Grecy zwali ją także planeta, bo się obraca około ciała i jest ruchomą, niby ciało niebieskie. Łacińską nazwą najzwyklejszą tej szaty jest casula – „mały domek”, w którym był człowiek jakby zamknięty. O takim płaszczu mówi św. Paweł, a obrazy katakumbowe podają nam szereg modlących się, weń przybranych. Z użycia codziennego przeniesiona do kultu, stawała się coraz zdobniejszą i bogatszą.
Ozdobą starożytnego ornatu były zwieszające się od ramion wstęgi purpurowe. W średnich wiekach wstęgi te zastąpiono pasami, przerzynające przód i tył ornatu, ozdobny w perły, hafty złote i srebrne na jedwabnym tle, kwiaty i symbole, obrazy Pana Jezusa i Matki Bożej, przedstawienia nieraz całych scen z życia Świętych Pańskich i gammadie – rodzaj krzyżyków.
Począł się zmieniać i kształt ornatu. Dla większej swobody w ruchach rąk podcinano go z boków. Zwyczaj ten powstał w X wieku, choć w XIII jeszcze całe ramiona okrywał. Od XV wieku zaczynają ornaty być tak obcięte z boków, iż ledwie ramiona okrywają, a długość nie zawsze do kolan dochodzi.
Ornat jest symbolem miłości doskonałej i powszechnej, obejmującej całą duszę kapłana, jak szata obejmuje całe jego ciało.
Bł. Antoni Julian Nowowiejski (Encyklopedia Kościelna, t. 17, Warszawa 1891, s. 456)

2020-01-21 12:48

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Dla Bożej chwały i piękna liturgii

Niedziela bielsko-żywiecka 12/2016, str. 4-5

[ TEMATY ]

szaty liturgiczne

Monika Jaworska

Remigiusz Cyganek prezentuje jeden z oranatów

We Francji był oddanym służbie ministrantem. Ale jedno zdarzenie w parafii sprawiło, że oddalił się od Kościoła. Po latach wrócił. Dziś w Puńcowie prowadzi pracownię wykonującą szaty liturgiczne z wysokiej jakości tkanin naturalnych i kieruje scholą gregoriańską. Remigiusz Cyganek z Cieszyna podkreśla, że robi to wszystko z miłości do Boga i piękna liturgii Kościoła. A nie byłoby tego, gdyby nie pewna… trydencka liturgia chrzcielna

Urodziłem się w Cieszynie, ale wiele lat mieszkałem we Francji, w Paryżu. Tam się wychowałem. Tam chodziłem do kościoła. Tam służyłem długi czas jako ministrant na Mszach św. odprawianych w novus ordo, czyli posoborowej. Nasza grupa liczyła 18 osób – zaczyna swoją opowieść Remigiusz Cyganek. Kochał liturgię i służbę, ale nie spodziewał się, że wkrótce jego oddanie zostanie wystawione na ciężką próbę. – Próbowaliśmy prężnie działać w parafii, ponieważ zależało nam na pięknie liturgii, na tym, by służyć Bogu przy ołtarzu. To nie spodobało się miejscowemu biskupowi. Dał nam nowego proboszcza, a ten uznał, że ministranci nie są mu potrzebni. Wskutek tego młodzi ludzie się rozproszyli, a co gorsza – oddalili od Kościoła. Ja też, chociaż nie straciłem wiary, na jakiś czas odsunąłem się od Kościoła – mówi Remigiusz.

Trydencki chrzest – przełomem

Remigiusz znalazł pracę we Francji. Zajmował się prowadzeniem sklepu. Kościół nie był już dla niego tak bliski, jak za czasów posługi ministranckiej. Do momentu, kiedy pewnego dnia znajomy zaprosił go na chrzest swojego dziecka. – To było jakieś 7 lat temu. Mój znajomy, który uczestniczył w Mszach św. w Nadzwyczajnej Formie Rytu Rzymskiego (NFRR), zaprosił mnie na chrzest, ale co najciekawsze, to był chrzest w starym rycie. Poszedłem zobaczyć z ciekawości, jak taka liturgia wygląda. Zdziwiło mnie to, co zobaczyłem, ale i zaciekawiło. Tamten chrzest inaczej przebiegał, niż ten, jaki znamy w liturgii posoborowej. Ceremonia rozpoczynała się na zewnątrz kościoła. Potem wchodziliśmy do świątyni, kapłan modlił się po łacinie. Mszę św. odprawiał w Klasycznym Rycie Rzymskim. Ujął mnie śpiew gregoriański i cisza, która pozwalała się chwilę pomodlić, zastanowić nad różnymi sprawami. Wówczas zrozumiałem, co to jest Msza św.: że to nie tylko wspólna modlitwa, zgromadzenie ludu Bożego, ale to jest ofiara. Zrozumiałem, że na każdej Mszy św. jesteśmy na Golgocie. Zrozumiałem, że tu nie ma miejsca na żarty, zabawę, ludzką twórczość, ale dla nas chrześcijan Msza św. jest tym, co mamy najcenniejszego – wspomina Remigiusz. – Właściwie ta liturgia św. była przełomowa w moim życiu – sprawiła, że na nowo zbliżyłem się do Boga i wróciłem do Kościoła. Codziennie dziękuję Bogu za chrzest, który przecież jest początkiem życia chrześcijańskiego...

Szyją na wzór przykładu naszych przodków

Dwa lata temu Remigiusz wrócił do Polski. Zamieszkał w Cieszynie. W Puńcowie założył rodzinną pracownię szat liturgicznych „Solemnis” wykonującą szaty tylko z naturalnych, najwyższej jakości, tkanin. – W XVII-wiecznym kościele w Paryżu widziałem w szafach multum starych pięknych ornatów. Ciekawiło mnie, dlaczego one były inne od tych używanych współcześnie, miały inny krój, materiał... – wspomina po latach. – Zauważmy, że współcześnie 90% produkowanych ornatów, alb czy komży wykonywanych jest maszynowo z poliestru, czyli po prostu z „plastiku”. To ma dwie zalety – jest to tanie i nie wymaga dużych nakładów pracy. A ja chciałem zaproponować coś innego, coś, co szczególnie wyrażałoby miłość do Boga i piękna liturgii Kościoła. Zastanawiałem się, czy dałoby się wykonywać szaty liturgiczne z naturalnych tkanin i czy byłoby zapotrzebowanie. Okazało się, że zapotrzebowanie jest i w Polsce, i na całym świecie. A że Polska, obok Włochów, produkuje najwięcej szat liturgicznych, więc po latach postanowiłem założyć własną firmę, która wróci do tradycji i będzie szyć ornaty na wzór przykładu naszych przodków w Kościele – podkreśla Cyganek.

Dziś jego pracownia szyje ornaty i bieliznę ołtarzową, które są wysyłane na cały świat. Do wykonania szat stosują głównie jedwab, ale szyją też z lnu i bawełny. – Miałem trudności, aby znaleźć wysokiej jakości naturalne tkaniny. Poszukiwałem je po całej Europie. Te szaty nie są tanie, bo wymagają wiele pracy i wykonujemy je z najwyższej jakości tkanin – podkreśla Cyganek, dodając że potrzeba tygodnia pracy, aby uszyć najprostszy komplet.

Piękno Mszy św.

Prowadzenie firmy rodzinnej, to nie jedyne zajęcie, któremu oddaje się Remigiusz Cyganek dla Bożej chwały i piękna liturgii. – Wewnętrznie mam poczucie sacrum, piękna, także muzycznego. Razi mnie to, że widzę wszędzie plastik. I razi mnie to, gdy słyszę na Mszy św. pieśni o poziomie piosenki biesiadnej. Gdy odkryłem tę liturgię trydencką w Paryżu, odkryłem w niej pewnego rodzaju spokój, ciszę, ale i piękno śpiewu – podkreśla. Gdy wrócił do Polski, poznał wikariusza parafii św. Jerzego w Cieszynie, ks. Marcina Wróbla – kapłana zafascynowanego liturgią w NFRR. W maju 2014 r. założyli scholę gregoriańską „Una Voce” przy parafii św. Jerzego. A że Remigiusz ma wykształcenie muzyczne, zgodził się kierować scholą. – Śpiewamy części zmienne, czyli chorały gregoriańskie, a także polifonie m.in. renesansowe i barokowe. Te piękne kompozycje przez wieki powstały nie po to, aby zabrzmiały podczas koncertów, ale właśnie podczas liturgii. Właściwie wracają one na swoje miejsce – podkreśla i dodaje: – W listopadzie ub.r. śpiewaliśmy w kościele św. Marii Magdaleny w Cieszynie podczas Mszy św. żałobnej w NFRR za Piastów Cieszyńskich. Pamiętam, że pojawił się tam człowiek, który poprosił ks. Marcina o chrzest dziecka w rycie trydenckim. W pierwszą niedzielę stycznia ks. Marcin ochrzcił to dziecko przez rozpoczęciem Mszy św. w NFRR – wspomina Cyganek. Jednocześnie zaprasza do parafii św. Jerzego w Cieszynie na najbliższą Mszę św. w NFRR w Niedzielę Miłosierdzia Bożego 3 kwietnia o godz. 15. i w każdą pierwszą niedziele miesiąca: – Właściwie to jest Msza św. dla ludzi, którym się nie spieszy. To nie jest Msza św. dla elit, ale dla każdego – ona wzbudza pobożność i jest bogata w gesty, które zrozumie nawet najprostszy człowiek. Osoba, która była pierwszy raz na Mszy św. trydenckiej, niedawno mówiła: „Czułem, że to wszystko jest dla Pana Boga. I oto właśnie chodzi: kapłan, razem z nami zwrócony do Krzyża, Bogu oddaje za siebie i za nas Najświętszą Ofiarę, ofiarę Chrystusa na krzyżu”...

CZYTAJ DALEJ

Kraków: Nowe fakty dotyczące matki Jana Pawła II

2020-02-17 14:04

[ TEMATY ]

Wojtyłowie

Episkopat

Znamiennego odkrycia na temat Emilii Wojtyłowej dokonała dr Milena Kindziuk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, która na cmentarzu Rakowickim w Krakowie odnalazła dwa nagrobki matki Papieża (sic!). Jeden pochodzi z roku 1929, drugi natomiast z 1934. Jak to możliwe?

- Kiedy Emilia Wojtyłowa zmarła w 1929 roku, najpierw została pochowana w grobie swoich krewnych, należącym do rodziny Kuczmierczyków na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Pięć lat później natomiast w 1934 roku została ona ekshumowana i przeniesiona do nowego grobowca w wojskowej części tego samego cmentarza. Oba nagrobki zachowały się do dziś - tłumaczy dr M. Kindziuk. I dodaje: - Na podstawie akt parafialnych oraz dokumentów znajdujących się w Zarządzie Cmentarzy Komunalnych w Krakowie, udało mi się też ustalić ponad wszelką wątpliwość, że w 1934 roku ekshumowano nie tylko matkę Papieża, ale również ciała jego dziadków Marii i Feliksa Kaczorowskich oraz brata przyszłego papieża Edmunda Wojtyły. Obecnie wszyscy spoczywają razem w nowym grobowcu kupionym przez Karola Wojtyłę seniora (ojca Karola i Edmunda) po nagłej śmierci Edmunda, która nastąpiła w 1932 r.

Milena Kindziuk ustaliła też na podstawie dokumentów, że Emilia Wojtyłowa została pochowana od razu w Krakowie, a nie w Wadowicach - jak są przekonani mieszkańcy tego miasta, i jak błędnie podają biografie Jana Pawła II.

Te fakty do tej pory w ogóle nie były znane. Wiadomo było jedynie, że matka Papieża zmarła w 1929 roku i że jej grób znajduje się na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Nowe informacje dotyczące matki Papieża dr Milena Kindziuk z UKSW ustaliła przy okazji przygotowywania książkowej biografii Emilii i Karola Wojtyłów, w związku z planowanym rozpoczęciem ich procesu beatyfikacyjnego oraz ze 100-leciem urodzin św. Jana Pawła II. Książka ukaże się w kwietniu br. nakładem Wydawnictwa „Esprit” oraz „W drodze”. Znajdą się w niej także inne, nowe fakty na temat rodziców i brata Papieża.

CZYTAJ DALEJ

Franciszek w Bari: prośmy o łaskę miłowania bliźnich

2020-02-23 12:10

[ TEMATY ]

synod

homilia

biskupi

papież Franciszek

Bari

O aktualności przykazania miłości nieprzyjaciół i potrzebie proszenia Boga o łaskę miłowania braci i sióstr mówił Franciszek w kazaniu podczas Mszy św. sprawowanej 23 lutego na alei Wiktora Emanuela II w Bari. Ojciec Święty skupił się na czytanym w VII niedzielę zwykłą fragmencie „Kazania na górze” (Mt 5,38-48), mówiącym o przykazaniu miłowania nieprzyjaciół.

Na wstępie podkreślił rewolucyjny charakter słów Jezusa, który każe swoim uczniom wyrzec się wszelkiej przemocy. Zauważył, że czyni tak, ponieważ Bóg miłuje każdego człowieka, nawet tego, który czyni zło, a Pan Jezus sam w godzinie męki dał świadectwo tej właśnie miłości nieprzyjaciół, wybaczając swoim oprawcom. Kaznodzieja zachęcił do naśladowania Jego przykładu: „Umiłowani przez Boga, jesteśmy powołani do miłowania; a ci, którym wybaczono, do przebaczania innym; dotknięci miłością, by dawać miłość, nie czekając, aż inni to zaczną; darmo zbawieni, by nie szukać żadnej korzyści w czynionym dobru” – stwierdził papież.

Zaznaczył, że Pan Jezus żąda od nas odwagi miłości bez wyrachowania, gdyż Jego miarą jest miłość bez miary i to właśnie jest sednem Ewangelii. Podkreślił, że jedynym dobrym ekstremizmem chrześcijańskim jest ekstremizm miłości.

Franciszek przekonywał, by nie martwić się niegodziwością innych. Wskazał, że kulturę nienawiści przezwycięża się, walcząc z kultem narzekania. Wskazał, że rewolucja Jezusa polega na tym, że przechodzi się „od nieprzyjaciela, którego trzeba nienawidzić do nieprzyjaciela, którego trzeba miłować, od kultu narzekania do kultury daru. Jeśli należymy do Jezusa, to właśnie jest ta droga!” – stwierdził papież. Podkreślił, że nie jest to logika przegranego, lecz zwycięzcy, a we współczesnym świecie rozwiązaniem jest droga Jezusa: miłość czynna, pokorna i „do końca” (J 13, 1).

Ojciec Święty zauważył, że miłość nieprzyjaciół jest trudnym zdaniem. Ale trzeba się modlić o łaskę, o siłę miłości, prosić Boga, by postrzegać innych „nie jako przeszkody i komplikacje, ale jako braci i siostry, których należy miłować”.

„Dzisiaj wybierajmy miłość, nawet jeśli to kosztuje, nawet jeśli idzie pod prąd. Nie pozwólmy się uzależniać od dominującej mentalności, nie zadowalajmy się półśrodkami. Przyjmijmy wyzwanie Jezusa, wyzwanie miłości. Będziemy prawdziwymi chrześcijanami, a świat będzie bardziej ludzki” – stwierdził Franciszek na zakończenie swej homilii.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję