Reklama

rozmowa z mistrzem

Bez sztuki ludzie stają się gorsi

2019-10-16 12:28

Rozmawia Wiesława Lewandowska
Niedziela Ogólnopolska 42/2019, str. 46-47

Grzegorz Boguszewski

Wiesława Lewandowska: – Na szwajcarskich stronach internetowych jeszcze dziś można znaleźć zdjęcie radosnego młodego chłopaka z rozwichrzoną czupryną i batutą w ręku. To wtedy, Maestro, wszystko się zaczęło – współpraca z najlepszymi orkiestrami świata oraz ze znakomitymi solistami, wielkie sale koncertowe Europy, Ameryki, Azji?

Grzegorz Nowak: – Tak, to był międzynarodowy konkurs dyrygencki im. Ernesta Ansermeta w Genewie, w którego historii tylko dwa razy przyznano pierwsze nagrody; miałem zaszczyt być pierwszym zwycięzcą. Do Genewy udałem się nie z Polski, lecz ze Stanów Zjednoczonych; studiowałem w Eastman School of Music, która zafundowała mi stypendium doktoranckie, potem objąłem posadę profesora na Uniwersytecie Ohio. Po genewskim konkursie pojawiło się mnóstwo zaproszeń na koncerty, objąłem stanowisko dyrektora znakomitej szwajcarskiej orkiestry symfonicznej i opery w Biel/Bienne. Wróciłem więc do Europy, a stąd znów ruszyłem w świat, atrakcyjnych propozycji pracy nigdy nie brakowało.

– I to przez wiele lat! A przecież praca wziętego dyrygenta to niezwykle wyczerpujące zajęcie...

– Po jednym z koncertów moja córeczka, mająca wówczas cztery lata, oświadczyła: ja też będę dyrygentem, bo ty masz tyle radości przy pracy, a inni ludzie wcale tak się nie cieszą, gdy ciężko pracują. A codzienność dyrygenta jest taka, że zanim dojdzie do koncertu, potrzeba wytężonej pracy nad własną wizją poprowadzenia utworu, a potem często niełatwej pracy z orkiestrą. Mimo wszystko nigdy nie opuszcza mnie ta radość z muzykowania.

– A kiedy po raz pierwszy przyszły maestro ją w sobie odkrył?

– Nie jest to odkrycie, ale z pewnością byłem najnudniejszym przedszkolakiem; gdy moi rówieśnicy wciąż zmieniali plany na przyszłość, ja niezmiennie obwieszczałem, że będę muzykiem i kropka. Nie mogło być inaczej, bo w mojej rodzinie od pokoleń wszyscy byli organistami. Zresztą później, już w czasie studiów muzycznych, sam byłem organistą w kościele na Wzgórzu św. Wojciecha w Poznaniu.

– Skąd pomysł na dyrygenturę?

– Rodzice posłali mnie na przedszkolną naukę gry na skrzypcach, ale jak tylko zobaczyłem orkiestrę i dyrygenta, od razu postanowiłem, że będę dyrygentem. W czasie studiów byłem koncertmistrzem w Teatrze Muzycznym w Poznaniu, ale ostatecznie na drogę dyrygentury skierował mnie pewien zabawny tzw. zbieg okoliczności. Władze nowo powstałego wówczas województwa słupskiego zwróciły się do znakomitego reżysera Macieja Prusa o „zrobienie w ich mieście operetki”, a ten się ochoczo zgodził, myśląc, że chodzi o „Operetkę” Gombrowicza. Gdy okazało się, że idzie o stworzenie teatru operetkowego, zaangażowany w tę niebywałą sprawę kompozytor Jerzy Satanowski poprosił mnie o pomoc, jak się z tego wykręcić, nie przyznając się do nieporozumienia. Zaproponowaliśmy jedynie sensowną w tamtych warunkach formułę teatru muzycznego, a nie operetki. Tłumaczyliśmy słupskim marzycielom, że taki teatr to ogromne przedsięwzięcie, że nie da się ściągnąć artystów, bo przecież nie ma dla nich mieszkań...

– Nie poskutkowało?

– Na szczęście! Dziś tamten upór daje wiele do myślenia... Mieszkania zbudowano. Wielu bardzo dobrych artystów zdecydowało się wtedy na tę słupską przygodę. Wkrótce zrobiliśmy tam przedstawienie złożone z dwu oper Mozarta („Bastien i Bastienne” i „Dyrektor teatru”) w reżyserii Ryszarda Peryta, który wtedy po raz pierwszy wyreżyserował operę, a potem był już wyłącznie reżyserem operowym, dedykowanym do Mozarta. A Maciej Prus zrobił tę swoją „Operetkę” Gombrowicza. Znakomicie się tam pracowało. To były naprawdę dobre czasy dla polskiej kultury: naszą uwerturę z „Dyrektora teatru” w całości puszczono w czasie dziennika telewizyjnego! Dzisiejszy świat uważa, niestety, że muzyka klasyczna interesuje wyłącznie osoby starsze. Moim zdaniem, trzeba bić na alarm i zadbać o to, żeby nasze dzieci oswajać z tym rodzajem muzyki, żeby pokazywać całe jej piękno i znaczenie.

– Czy komuś jeszcze na tym zależy?

– Nie wiem, jak to wygląda obecnie w Polsce, ale w tzw. wielkim świecie tak się jeszcze zdarza; najlepsze orkiestry organizują specjalne serie koncertów dla dzieci. W USA w swoim czasie prowadziłem takie specjalne koncerty; robiłem quiz na rozpoznanie zagranego utworu, dzieci odpowiadały, że to muzyka ze znanej im bajki lub filmu... Wtedy tłumaczyłem, że to motyw np. z symfonii Césara Francka, a potem graliśmy oryginalny utwór. Dzieciaki były zachwycone, na pewno przestały się bać określenia „muzyka poważna”. A to ważne dla przyszłości, bo przecież „muzyka łagodzi obyczaje”, zwłaszcza subtelna muzyka klasyczna. Nic więc nie zastąpi dobrej klasycznej orkiestry.

– Ile prawdy jest w powiedzeniu, że „nie ma dobrych orkiestr, są tylko dobrzy dyrygenci”?

– Powiedziałbym, że bywają dobre orkiestry i dobrzy dyrygenci. Warszawski Teatr Wielki ma dziś bardzo dobrą orkiestrę, mającą wielu znakomitych muzyków, którzy potrafią grać zespołowo, słuchają się nawzajem, idealnie reagują na dyrygenta, co jest bardzo ważne w orkiestrze operowej, bo tu na scenie mogą się zdarzyć różne nieprzewidziane sytuacje. Muszę przyznać, że dziś ta orkiestra może się porównywać z najlepszymi na świecie.

– Czego zatem brakuje, by mogła zrobić światową karierę?

– Trzeba by jej stworzyć szansę na samodzielne wyjście na estradę i zaistnienie czysto symfoniczne. Chciałbym, aby mogła grać własne wielkie koncerty. A zatem należałoby pozyskać odpowiednie zaplecze materialne i opracować atrakcyjny repertuar, inny od tego, który proponuje Filharmonia Narodowa.

– Czyli jaki?

– Teatr operowy ma tu ogromne możliwości. Mamy przecież wielu robiących światową karierę polskich śpiewaków, lecz w przedstawieniach Teatru Wielkiego występują oni raczej rzadko, bo nie mogą sobie pozwolić na dłuższe przerwy w zagranicznych kontraktach, zaś na koncerty zapewne byliby w stanie przyjechać. A z czasem można by planować także koncerty zagraniczne...

– W 2017 r. objął Pan ponownie stanowisko dyrektora muzycznego Teatru Wielkiego Opery Narodowej. Jak wiele już udało się zdziałać?

– Mamy już pewne sukcesy. Zrobiliśmy np. wznowienia zapomnianych polskich oper – „Goplana” Władysława Żeleńskiego zdobyła operowego Oscara: nagrodę International Opera Awards, natomiast nasza produkcja z minionego sezonu – „Manru” Ignacego Paderewskiego – zdobyła nominację do tejże nagrody. Dostrzeżono nas! Warszawski Teatr Wielki z lokalnej opery zmienia się w instytucję na naprawdę światowym poziomie.

– Czy współpraca z warszawską orkiestrą jest podobnie satysfakcjonująca jak z tymi najlepszymi, którymi było Panu dane dyrygować?

– Trudno tu porównywać, bo za każdym razem to całkiem nowe wydarzenie, ale radość i satysfakcja pozostają zawsze na tym samym poziomie. Tak było od początku, od pamiętnego koncertu w Genewie. Jednak najbardziej fantastycznym moim doświadczeniem był pierwszy kontakt z Royal Philharmonic Orchestra, po którym zaproponowano mi stanowisko jednego z jej stałych głównych dyrygentów.

– Na czym polega ta zaszczytna współpraca?

– Jest to orkiestra, która gra mnóstwo koncertów na całym świecie, a o jej sukcesie i repertuarze decyduje złożony z muzyków tzw. komitet dyrekcyjny. Trzeba przyznać, że ta struktura organizacyjna funkcjonuje tam fantastycznie, bo w dużym stopniu eliminuje ograniczenia repertuarowe narzucane przez menadżerów...

– Można powiedzieć, że w tej orkiestrze rządzą muzycy z ogromnym poczuciem misji szerzenia tzw. kultury wysokiej?

– Tak. I robią to najlepiej na świecie. A przy tym są to muzycy znakomici, skromni, grają jak marzenie, cieszą się bardzo z tego, co robią, i są otwarci na wszelkie nowe wyzwania. Mogę o tym zaświadczyć, bo spośród wszystkich orkiestr, z którymi pracowałem, to właśnie z Royal Philharmonic Orchestra odbyłem najwięcej koncertów.

– Co ze swego bogatego doświadczenia będzie się Pan starał przeszczepić na dzisiejszy polski grunt?

– Nie wszystko jest możliwe. Niestety, zbyt ambitne realizacje – te naprawdę rozwijające kulturę wysoką, kształtujące gusta odbiorców – nigdzie nie „sprzedają się” dobrze. Gdybym np. chciał zrobić w Teatrze Wielkim cały sezon muzyki współczesnej, to zapewne stracilibyśmy publiczność, która wciąż chce słuchać tych już jej znanych, najgenialniejszych utworów. Niemniej każda dobra orkiestra ma moralny obowiązek popierać muzykę współczesną, zwłaszcza muzykę lokalnych kompozytorów.

– To chyba coraz mniej możliwe, skoro w dzisiejszych czasach liczy się „dobra sprzedaż”, a więc raczej schlebianie niezbyt wysmakowanym gustom niż ich kształtowanie...

– To jest możliwe, jeśli tylko politycy zechcą bardziej wspierać artystów. Gdy pracowałem w Kanadzie, robiłem mnóstwo premier nowych kompozycji, a nawet zamawialiśmy je u kanadyjskich kompozytorów. Mam nadzieję, że także tu, w Polsce, gdy uda nam się zrobić i spopularyzować serię koncertów, nadejdzie czas na regularne zamawianie utworów u naszych twórców, zarówno młodych utalentowanych, jak i tych już uznanych.

– Bez solidnego mecenasa czy raczej – mówiąc dzisiejszym językiem: sponsora – nie będzie to chyba możliwe...

– Niestety, państwowe dotacje na orkiestry są wszędzie na świecie wciąż zmniejszane, np. budżet Royal Philharmonic Orchestra kilka lat temu obcięto o połowę. W Niemczech doprowadzono do powolnej eliminacji orkiestr przez ich łączenie zamiast drastycznej likwidacji. Tak więc na świecie mamy coraz mniej orkiestr, ponieważ politycy chcą mieć więcej pieniędzy na zbrojenia, a kultura jest pierwsza do odstrzału... Szkoda, bo bez wysublimowanej sztuki ludzie stają się gorsi, skłonni do agresji i przemocy.

– Jak Pan postrzega tę misyjno-ekonomiczną sytuację dzisiejszych polskich orkiestr?

– Niewiele ich mamy, a zatem wszystko przed nami. Faktem jest, że nawet w Teatrze Wielkim musieliśmy kilka razy skasować koncerty, bo nie najlepiej się sprzedawały. Państwo wprawdzie stara się wspierać sztukę, ale marzy mi się, żeby Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego miało większy budżet, który umożliwiłby nam realizację ambitnych planów. W Polsce kłopot z – nieźle funkcjonującym w innych krajach – sponsoringem prywatnym. Brakuje dobrych dla rozwoju kultury regulacji podatkowych. Musimy więc polegać na mecenacie państwa i liczyć na większą przychylność polityków. Loża rządowa w Teatrze Wielkim nigdy nie świeci pustką – mam nadzieję, że ten dowód docenienia naszej działalności artystycznej to dobry znak na przyszłość.

Grzegorz Nowak
Absolwent poznańskiej Akademii Muzycznej. Współpracował z kilkudziesięcioma orkiestrami na całym świecie. Jego wielokrotnie nagradzana dyskografia liczy ponad 100 płyt. Od września 2017 r. pełni funkcję dyrektora muzycznego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej

Reklama

Aborcyjny prezent na Święto Niepodległości

2019-11-10 21:31

Artur Stelmasiak /Niedziela

Kiedy 11 listopada 2019 obchodzimy Święto Niepodległości, nie wszyscy Polacy będą mieli powód do radości. Dokładnie tego dnia traci ważność skarga ws. aborcji do Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to, że w prezencie dla Najjaśniejszej Rzeczypospolitej z okazji 101. rocznicy odzyskania Niepodległości dokładnie 11 listopada umiera kolejna próba ochrony życia. Mimo wielu zapowiedzi i rozbudzanych nadziei będzie tak jak jest, czyli życie straci około trzech maleńkich Polaków dziennie. Kto jest temu winny?

Artur Stelmasiak

Bezpośrednią odpowiedzialność za taki stan rzeczy ponosi prezes Trybunału Julia Przyłębska, a pośrednią jej polityczni mocodawcy. Wszyscy bowiem nie mają złudzeń, że aborcyjne prawo w Polsce jest niekonstytucyjne, bo dyskryminuje osoby podejrzane o niepełnosprawność. Niestety pani prezes przez ponad 2 lata skutecznie obroniła niekonstytucyjne prawo zezwalające na zabijanie najmniejszych i najbardziej bezbronnych Polaków.

Sprawa aborcji ma jednak dłuższą historię polityczną i bardzo dużą odpowiedzialność ponoszą liderzy partii rządzącej. Pani prezes Przyłębska blokowała rozpatrzenie sprawy aborcji eugenicznej w Trybunale, a partia rządząca równolegle blokowała ustawę obywatelską w Sejmie.

Gdy Prawo i Sprawiedliwość przez osiem lat było w opozycji popierało wszystkie projekty ochrony życia. Kiedy w 2013 roku do sejmu trafił identyczny projekt jak Zatrzymaj Aborcję posłowie Prawa i Sprawiedliwości poparli go jednogłośnie. To wtedy posłowie w sejmie na czele z Jarosławem Kaczyńskim witali Kaję Godek owacją na stojąco.

PiS w swoim programie wyborczym z 2014 r. miał jasno wpisaną ochronę życia. Po przejęciu władzy w 2015 roku liderzy PiS obiecywali, że poprą Stop Aborcji, który chroniłby życie wszystkich dzieci poczętych. Niestety prorządowe media, ani media publiczne nie informowały o projekcie, co doprowadziło do manipulacji i histerii na ulicach.

Po czarnych protestach w 2016 roku liderzy PiS na czele z prezesem Jarosławem Kaczyńskim obiecali zakaz aborcji eugenicznej. Środowiska pro-life oraz Konferencja Episkopatu Polski pomogli partii rządzącej wywiązać się z tej obietnicy i przy pełnym poparciu Kościoła przyniesiono do sejmu prawie milion podpisów ws. aborcji eugenicznej. To jest historyczny rekord w tego typu akcjach. Podczas pierwszego czytania w sejmie projekt uzyskał rekordową liczbę popierających go posłów. Większość za życiem była tak miażdżąca, że ocierała się prawie o większość konstytucyjną.

Po pierwszym czytaniu projekt Zatrzymaj Aborcję trafił do Komisji Rodziny i Polityki Społecznej, a w miedzy czasie uzyskał także pozytywną opinię sejmowej komisji sprawiedliwości i praw człowieka. Na tym dobre wieści z sejmu się skończyły, bo ówczesna szefowa komisji Rodziny poseł Bożena Borys-Szopa przez wiele tygodni skutecznie blokowała rozpatrywanie projektu. Nawet, gdy dochodziło do głosowania na komisji to większość polityków PiS głosowało w koalicji z posłami PO i Nowoczesnej skutecznie torpedując dalsze prace nad ochroną życia. W lipcu 2018 roku powołano specjalną podkomisję, do której weszli starannie wyselekcjonowani posłowie PiS. Okazało się, że to najgorsza podkomisja chyba w historii sejmu, bo nie zebrała się ani razu. Osobiście za obronę aborcji eugenicznej odpowiedzialni są posłowie PiS: Grzegorz Matusiak (przewodniczący), Anita Czerwińska, Ewa Kozanecka, Urszula Rusecka, Teresa Wargocka. Na szczęście projekty obywatelskie takie jak Zatrzymaj Aborcję przechodzą na następną kadencję sejmu i nic nie szkodzi, by politycy wreszcie się zajęli sie tym wielkim apelem pro-life prawie miliona Polaków.

Kilka tygodni przed złożeniem projektu Zatrzymaj Aborcję 107. posłów głównie z PiS złożyło wniosek do Trybunału Konstytucyjnego ws. aborcji eugenicznej. Ta droga wydawała się łagodniejsza, bo mniej polityczna i omijająca sejmowe waśnie oraz społeczne emocje. Trybunał Konstytucyjny już kiedyś stanął na wysokości, gdy lewica w 1996 roku wprowadziła aborcje ze względów społecznych. Prezes TK prof. Andrzej Zoll uporał się wówczas z aborcją w pięć miesięcy. Przeszedł do historii jako wybitny prawnik i mąż stanu ws. konstytucyjnej ochrony życia. Natomiast Julia Przyłębska zapisze się w historii, jako prezes TK, która przez ponad 2 lata blokuje sędziów przed orzekaniem i jest skuteczną obrończynią niekonstytucyjnego prawa do zabijania nienarodzonych dzieci.

Kilka dni temu ogrodzenie Trybunału Konstytucyjnego zostało udekorowane wstążeczkami. Niestety nie były to wstążki biało-czerwone, ale tylko czerwone, bo symbolizowały ofiary aborcji. Kokardek było ponad sto, a powinno być ok. 2100, bo tyle dzieci zostało "legalnie" zabitych w polskich szpitalach od 27 października 2016 roku, gdy wniosek posłów został złożony w Trybunale Konstytucyjnym. Wniosek do TK ws. aborcji eugenicznej traci ważność dokładnie 11 listopada 2019 roku z okazji 101. rocznicy odzyskania niepodległości. To bardzo "brzydki prezent" dla Polaków i trochę smutne jest tegoroczne święto.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

#ZatrzymajAborcję w rękach lewicy

2019-11-13 21:56

Artur Stelmasiak

Według nieoficjalnych informacji przewodniczącym sejmowej Komisji Rodziny i Polityki Społecznej ma być poseł z lewicy. W tej komisji znajduje się obywatelski projekt poparty przez KEP #ZatrzymajAborcję.

Artur Stelmasiak

Oznacza to, że według własnych wytycznych, Prawo i Sprawiedliwość próbuje zrzucić odpowiedzialność za brak działań ws. ochrony życia na lewicę, czyli na postkomunistów SLD, partię Roberta Biedronia i partię Razem.

Przypomnijmy, że obywatelski projekt Zatrzymaj Aborcję uzyskał pełne poparcie biskupów podczas plenarnych obrad Konferencji Episkopatu Polski. Trafił do sejmu w listopadzie 2017 roku z rekordowym poparciem Polaków 830 tys. podpisów. Na początku roku 2018 roku w pierwszym czytaniu w głosowaniu uzyskał miażdżącą sejmową przewagę prawie 280 posłów.

Po pierwszym czytaniu projekt Zatrzymaj Aborcję trafił do Komisji Rodziny i Polityki Społecznej, a w między czasie uzyskał także pozytywną opinię sejmowej komisji sprawiedliwości i praw człowieka. Na tym dobre wieści z sejmu się skończyły, bo ówczesna szefowa komisji Rodziny poseł Bożena Borys-Szopa przez wiele tygodni skutecznie blokowała rozpatrywanie projektu. Nawet, gdy dochodziło do głosowania na komisji to większość polityków PiS głosowało w koalicji z posłami PO i Nowoczesnej skutecznie torpedując dalsze prace nad ochroną życia. W lipcu 2018 roku powołano specjalną podkomisję, do której weszli starannie wyselekcjonowani posłowie PiS. Okazało się, że to najgorsza podkomisja chyba w historii sejmu, bo nie zebrała się ani razu. Osobiście za obronę aborcji eugenicznej odpowiedzialni są posłowie PiS: Grzegorz Matusiak (przewodniczący), Anita Czerwińska, Ewa Kozanecka, Urszula Rusecka, Teresa Wargocka.

Według ustaleń Tygodnika "Niedziela" projekt popierany przez KEP ma zostać oddany w ręce skrajnie lewicowych polityków, co oznacza, że Prawo i Sprawiedliwość ma zamiar oddać ten najważniejszy projekt obywatelski na pożarcie polityków proaborcyjnych.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem