Kielecki Karmel na osiedlu Baranówek to jedyne takie miejsce w diecezji, gdzie nieprzerwanie od 14 lipca 1958 r. swym ukrytym życiem służą klauzurowe Siostry Karmelitanki Bose (Mniszki Bose Zakonu Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel). W domu zakonnym położonym przy granicach miasta, osłoniętym kopułą świerków, odwiedzanym przez ruchliwe wiewiórki i dzięcioły, czas upływa na modlitwie i prostej, nazaretańskiej pracy, wypełniających karmelitański dzień. To tu dociera wiele ludzkich próśb, intencji polecanych modlitwom Sióstr - przez rozmównicę, pocztę, telefonicznie czy drogą elektroniczną.

Źródła karmelitańskiej obecności w świecie

Kolebką zakonu jest Góra Karmel w Palestynie - miejsce działalności proroka Eliasza - inspiratora pustelniczego i kontemplacyjnego życia oraz duchowego patriarchy Zakonu, który żył i działał ok. 900 r. przed Chrystusem.

W XII wieku do pustelników żyjących na Górze Karmel dołączyli rycerze wypraw krzyżowych, tworząc z czasem zorganizowany styl życia zakonnego. Z tego też czasu pochodzi Reguła Pierwotna, do dzisiejszego dnia kształtująca duchowy ideał Karmelu.

Z powodu prześladowań ze strony muzułmanów pustelnicy wyemigrowali do Europy, gdzie w trudnościach i doświadczeniach związanych z odnalezieniem się w nowych warunkach, pamiętnego 16 lipca 1251 r. przyszła im z pomocą Matka Boża - główna patronka Karmelu, ofiarując - w wizji udzielonej ówczesnemu generałowi Zakonu św. Szymonowi Stock - dar Szkaplerza świętego, jako znak swej szczególnej troski i opieki nad Zakonem.

Początki gałęzi żeńskiej sięgają poł. wieku XV. Powstanie Karmelitanek Bosych jest owocem reformy podjętej w 1562 r. przez św. Teresę od Jezusa, karmelitankę z Avila (Hiszpania) - wielką kontemplatyczkę, autorkę dzieł mistycznych i Doktora Kościoła. Ojcem Karmelu reformowanego zarówno gałęzi żeńskiej, jak i męskiej stał się św. Jan od Krzyża - również mistyk i Doktor Kościoła.

Reforma szybko rozszerzyła się poza granice Hiszpanii. Do Polski Karmelitanki Bose przybyły z Belgii 26 maja 1612 r., czyli ponad 400 lat temu.

W XVII wieku powstało na ziemiach polskich 7 klasztorów, a w XVIII wieku - jeden.

Wskutek rozbiorów Polski domy zostały zlikwidowane. Ocalał tylko klasztor w Krakowie przy ul. Kopernika, który stał się schronieniem dla mniszek.

Odrodzenie Karmelitanek Bosych w Polsce nastąpiło w XIX wieku dzięki siostrom z Belgii.

Po zakończeniu II wojny światowej liczba klasztorów nieustannie wzrasta. Obecnie w Polsce istnieje 29 klasztorów Karmelitanek Bosych (każdy z nich z zasady nie może mieć więcej niż 21 mniszek). Żyje w nich obecnie ok. 440 sióstr. W Kieleckim Domu jest ich 15. W ostatnich latach powstały też polskie fundacje poza granicami kraju: w Islandii, w Norwegii, na Ukrainie, w Rosji, na Słowacji i w Kazachstanie. Klasztory te liczą ok. 100 mniszek, zarówno Polek, jak i sióstr miejscowych.

Zakon Karmelitanek Bosych jest najliczniejszym spośród żeńskich zakonów klauzurowych i kontemplacyjnych. W wymiarze globalnym w 97 krajach jest obecnie ok. 860 klasztorów Karmelitanek Bosych, które liczą ok. 12 tys. mniszek.

Ponad 50 lat w Kielcach

Do powstania Karmelu w Kielcach przyczynił się bp Czesław Kaczmarek, który pielgrzymując do relikwii swego patrona w dominikańskim kościele we Wrocławiu, przy kratach Karmelu podzielił się z siostrami troskami, a zarazem pragnieniem, aby i jego diecezja mogła kiedyś cieszyć się obecnością karmelitanek. Siostry odczytały pragnienie Księdza Biskupa jako znak woli Bożej. Bp Kaczmarek tak pisał do Przełożonej Karmelu: „Wielebna Matko! Ja również sądzę, że od Boga jest myśl, by w Kielcach powstało ognisko kontemplacji zakonnej, tak bardzo potrzebne jako zaplecze apostolskiej działalności kapłanów i całym sercem zapraszam Drogie Siostry do swego biskupiego grodu. Obawiam się jednak, że trudnością niepokonalną, przynajmniej na razie, będzie znalezienie pomieszczenia dla Sióstr, chociażby w postaci skromnego na razie domku. Własność bowiem kościelna na terenie miasta została prawie całkowicie zagarnięta w latach mojej przymusowej nieobecności w diecezji, a trudności mieszkaniowe są tak dotkliwe, że trudno nawet o jeden pokój na umieszczenie kapłanów zatrudnionych w Kurii Biskupiej. Jeżeli jednak Siostry mają coś na widoku, będę ogromnie rad, iż ten zbożny projekt przybiera realne kształty” (Kielce 7 maja 1957).

Za zgodą przełożonych rozpoczęto poszukiwania odpowiedniego miejsca na nową fundację. 14 lipca 1958 r. pięć karmelitanek bosych z Wrocławia (z których trzy w 1938 r. brały udział w fundacji Karmelu w Wilnie) dało początek karmelitańskiej fundacji na ziemi świętokrzyskiej.

Siostry zamieszkały w Kielcach, w małym domku przy ul. Ściegiennego 122, który po dziś dzień jest tak ich domem, jak i Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel - Patronki Klasztoru.

Miejscowa ludność i duchowieństwo z radością przyjęli siostry. Witane chlebem i solą, w ciągu jednej nocy z pomocą ojców karmelitów urządziły kaplicę z ołtarzem i tabernakulum. 15 lipca była tam sprawowana pierwsza Eucharystia, której przewodniczył bp Jan Jaroszewicz, przy licznym udziale duchowieństwa diecezjalnego i karmelitów bosych. 22 lipca odwiedził siostry bp Czesław Kaczmarek.

Mały, pięcioizbowy domek wymagał kompleksowego remontu i rozbudowy. Okoliczna ludność widząc ubóstwo i starania sióstr, w miarę możliwości włączała się w prace budowlane, niosła pomoc.

Władze komunistyczne dowiedziawszy się o podjętych próbach rozbudowy klasztoru, zapieczętowały budowę, siostry zaś zostały sądownie skazane na 3 miesiące więzienia lub grzywnę 1500 zł oraz rozbiórkę tego, co udało się wybudować. Od początku kieleckie karmelitanki zwykły powierzać tego typu trudności św. Józefowi, swemu orędownikowi. Także i ta trudna sprawa zakończyła się tylko upomnieniem... Niemniej podobne sytuacje i zakazy wciąż się pojawiały. Siostry nie chcąc nikogo narażać, nocami i po kryjomu własnymi siłami kontynuowały budowę. Stopniowo do małego domu dobudowywano kolejne pomieszczenia.

Ważny etap rozbudowy przypadł na koniec lat 70. XX wieku.

W 1976 r. po raz pierwszy zgromadzenie uzyskało pozwolenie na prace remontowo-budowlane, które obejmowały dobudowanie piętra z celami mieszkalnymi i powiększenie chóru z kaplicą. Wreszcie w 1979 bp Jan Jaroszewicz pobłogosławił nową część klasztoru. Kolejne skrzydło - dla potrzeb rozrastającej się wspólnoty - zostało oddane do użytku w 2003 r. i poświęcone przez bp. Kazimierza Ryczana.

W 2010 r., dwa lata po świętowaniu złotego jubileuszu istnienia kieleckiego klasztoru, w centrum kaplicy posiadającej nowy wystrój stanął kamienny ołtarz, pozwalający na uroczyste poświęcenie kaplicy, którego dokonał bp Marian Florczyk.

Za tymi datami i liczbami kryje się długa lista osób duchownych i świeckich, które w trudnych latach wspierały kielecki Karmel swą ofiarnością, pracą, wiedzą, dobrą radą, modlitwą.

Karmelitański dzień

Dzień karmelitańskiej mniszki przeżywany jest w rytmie modlitwy, zwłaszcza Liturgii Godzin, która ze swej natury uświęca wszystkie pory dnia. Wyjaśniają Siostry: - Siostry w imieniu Chrystusowej Oblubienicy - Kościoła św. i wraz z nim stają przed Obliczem Pana, by przyjmować „zstępujący z góry” dar łaski, zanosić hymn uwielbienia i dziękczynienia, wspominać tajemnice zbawienia i wznosić prośby o zbawienie całego świata; przedłużając w ten sposób misterium Eucharystii, która stanowi serce i centrum każdego dnia i życia karmelitanki.

Modlitwa Jutrzni (o godz. 6.00) rozpoczyna więc każdy nowy dzień, w którym kolejne modlitwy brewiarzowe: Modlitwa Przedpołudniowa, Południowa, Popołudniowa, Nieszpory (o godz.16.30), Kompleta i Godzina Czytań przeplatają się z czasem pracy (zarówno związanej z funkcjonowaniem i utrzymaniem klasztoru i ogrodu, jak i pracy zarobkowej), osobistej lektury, rekreacji. W myśl tradycji terezjańskiej rano i wieczorem siostry przeznaczają godzinę czasu na wspólną, cichą modlitwę, będącą wg słów św. Teresy od Jezusa „poufnym i przyjacielskim obcowaniem z Bogiem i wylaną po wiele razy powtarzaną rozmową z Tym, o którym wiemy, że nas miłuje.” Modlitwa ta przedłużana jest przez poszczególne mniszki m.in. w cotygodniowe dni pustyni, osobiste i wspólnotowe rekolekcje oraz w comiesięczne dni skupienia. Wtedy też siostry korzystają z istniejącej na terenie klasztoru pustelni. Życie modlitwy domaga się odpowiedniego „pokarmu”, którym jest lektura duchowa, zwłaszcza Pisma Świętego, dlatego w planie dnia sióstr znajduje się także czas na lekturę osobistą w celi. Kolejnym charakterystycznym dla Karmelu aktem, tym razem wspólnotowym - jest rekreacja, mająca miejsce po obiedzie i kolacji. To czas serdecznego, siostrzanego spotkania i rozmowy, dzielenia się swym doświadczeniem i poszukiwania dróg wzajemnego zbudowania, przerywający klimat ewangelicznego milczenia i wyciszenia panujący w klasztorze w ciągu pozostałej części dnia. W dni powszednie siostry spędzają go przy drobnych, ręcznych pracach.

W codzienność modlitwy i ukrytego życia sióstr wpisana jest także modlitwa wstawiennicza, ogarniająca wszystkich, zarówno kapłanów, osoby konsekrowane, jak i świeckich, zwracających się do sióstr z bardzo konkretnymi intencjami. Dołączają do nich także intencje różnych ruchów i grup kościelnych.

Siostry w ten sposób realizują powszechną misję Kościoła „niosąc w sercach cierpienia i niepokoje tych, którzy uciekają się do nich o pomoc oraz wszystkich mężczyzn i kobiet. Głęboko złączone z dziejami Kościoła i współczesnego człowieka współpracują duchowo przy budowaniu Królestwa Chrystusowego” (Verbi Sponsa 8).

W kaplicy Królowej Ozdoby Karmelu

Św. Teresa od Jezusa zakładając klasztory karmelitanek pragnęła, aby były one „Ustroniem Boga i Przybytkami Jego Chwały” oraz znakiem szczególnej obecności Bożej dla wiernych.

Żyjąc pełnią charyzmatu terezjańskiego siostry chętnie dzielą się jego pięknem, użyczając miejsca w zewnętrznej części klasztoru tym wszystkim, którzy pragną spotkać Boga w modlitewnej ciszy Karmelu. Kaplica sióstr, której patronuje Maryja - Królowa i Ozdoba Karmelu odznacza się prostym pięknem. Poprzez pośrednictwo namalowanych w kieleckim Karmelu ikon wprowadza w misterium Boga i Jego bliskości. Na liturgii Eucharystii w karmelitańskiej kaplicy można spotkać wiernych nie tylko z miejscowej parafii, lecz także z innych parafii, czy okolic Kielc. Przychodzą tu także osoby, które w ciągu dnia szukają chwil osobistej modlitwy lub chcą przeżyć indywidualne dni skupienia lub rekolekcje.

W dni powszednie Eucharystia w Karmelu sprawowana jest o godz. 6.45. W niedziele i uroczystości (w dni wolne od pracy) o godz. 8.30.

W pamięci wielu kielczan zapisały się także ważne karmelitańskie uroczystości, szczególnie patronalne święto NMP z Góry Karmel (16 lipca) i liturgiczne wspomnienia trzech karmelitańskich Doktorów Kościoła: św. Teresy od Dzieciątka Jezus (1 października), uroczystość św. Teresy od Jezusa (15 października) i uroczystość św. Jana od Krzyża (14 grudnia). W tych dniach oprócz rannej Mszy św. sprawowana jest Eucharystia o godz. 17.00. Siostry gorąco na nią zapraszają.

W następnym numerze zaprezentujemy Siostry Szarytki z Kielc